اذخــر

 

مشخصات

اذخر، گیاهی چند ساله، دارای ساقه راست و به ارتفاع 30 الی 40 سانتی متر است و چون برگ های باریك و دراز، به وضع پرپشت دارد، به صورت بوته فشرده جلوه می كند. برگ های آن ظاهری باریك و دراز و منتهی به نوك تیز دارند.

خواص

از جوشانده گیاه به عنوان تب بر استفاده مى شود. اسانس آن براى تسكین درد روماتیسم و دردهاى عصبى به مواضع مى مالند. از نظر طبیعت طبق نظر حكماى طب سنتى خیلى گرم و خشك است. ریشه آن خیلى قابض و كمى گرم است. خوردن دم كرده گیاه براى رفع نفخ و گاز مفید است. مدرّ است و قاعده آور و مداومت درخوردن دم كرده آن براى تسكین درد مفاصل سرد مفید است. مضه مضه آن در دهان و مالیدن آن به لثه ها براى رفع درد دندان و تقویت لثه ها نافع است. برای رماتیسم، دردهای عصبی، تب، صرع كودكان، برونشیت و... استفاده می شود.

اسپرزه

 

مشخصات

دانه گیاهی است از خانواده بارهنگ، که گونه های مختلفی دارد. گیاه آن یکساله علفی و کوتاه است و بلندی آن به 40 – 10 سانتی متر می رسد. این گیاه در نواحی گسترده ای در شمال ایران در دشت گرگان گیلان بین منجبیل و پاچنار در راه بین قزوین و رشت، در رودبار و بین چالوس و رشت و در لرستان، کردستان، بختیاری، اصفهان و بوشهر نیز دیده می شود. طبیعت اسپرزه سرد و تر است،

خواص

اسپرزه نرم کننده شکم و ضد زخم روده و معده می باشد. این گیاه ضد حرارت و عطش بوده و در درمان اسهال ساده و خونی، خونریزی سینه مفید است. اسپرزه نشاط آور و ضد تب و لرز می باشد.
بایدها ونبایدهاتوجه شود که برای استعمال داخلی هیچ وقت نباید تخم اسفرزه را کوبید، زیرا اگر کوبیده شود و خورده شود خطرناک است و خوردن در حدود 40 گرم تخم اسفرزه موجب سرد شدن بدن و تخدیر و تنگی نفس و آشفتگی و سرانجام منجر به غش و توقف نبض و پس از مدتی احتمالا منجر به مرگ می شود. لذا در این حالت از داروهای قی آور گرم نظیر آب عسل و نمک و یا سایر داروها استفاده می شود.

اسطوخودوس

 

مشخصات

اسطوخودوس، گیاهی است بوته ای با ساقه ای منشعب و پوشیده از برگ های باریك است. در انتهای ساقه ها خوشه ای از گل های آبی رنگ مایل به بنفش می روید. میوه ی آن فندقه است. این گیاه در ماه های تیر الی مرداد شروع به گلدهی می كند. زادگاه اصلی اسطوخودوس قسمت شرقی مدیترانه می باشد و اغلب در باغ ها و مزارع كشت می شود. به منظور استفاده دارویی از گیاه مزبور، ساقه های گلدار آن را چیده و پس از آنكه گل ها روی ساقه خشك شدند، آن ها را جمع آوری نموده و به مصرف درمانی می رسانند.

خواص

از اسطوخودوس به عنوان یک آرام بخش متوسط و رفع کننده ی مشکلات بدخوابی، می توان استفاده کرد. هم چنین این گیاه دارای خاصیت ضداضطراب و صفراآور نیز می باشد. در منابع جدید، اثر ضد دیابت برای آن نیز قائل شده اند. در طب عوام، به عنوان ضد اسپاسم، ضد نفخ، مقوی معده و ادرارآور استفاده می شود. از محلول دم کرده و یا جوشانده ی گیاه، به منظور شست و شو و درمان زخم ها نیز استفاده می شود.
بایدها ونبایدهاعصاره ی گیاه باید دور از نور و هوای و در شیشه های رنگی نگه داری شود. برای نگه داری در ظروف پلاستیکی استفاده نشود. در موارد بسیار معدود، ممکن است تماس گیاه با بدن ایجاد درماتیت پوستی کند و هم چنین ممکن است اثر آرام بخش و خواب آوری داروهای CNS دپرسانت را در صورت هم زمانی مصرف، افزایش دهد.

افتیمون

 

مشخصات

نباتی است سرخ رنگ و بهاری و تا تابستان نیز می ماند. شاخ و برگ آن مانند ریسمان باریک می باشد و از خانواده سس ها(انگل) است و معمولاً به دور هر گیاهی می پیچد. برگ آن بسیار ریز و تخم آن از خردل ریزتر می باشد. رنگ تخم افتیمون سرخ مائل به زردی است. ریشه آن شبیه به زردک(هویج ایرانی) می باشد و تا مدتی در زمین باقی می ماند. طبیعت افتیمون گرم وخشک است.

خواص
مُحَلِل و ملطف و باز کننده گرفتگی و مسهل سودا و بلغم و تنغیه سودا کند و با بنفشه مسهل صفرا می باشد. از این گیاه به عنوان مسهل در بیماری هایی مانند لقوه و خواب رفتن اعضا بدن و دردهای مفصلی استفاده می شود. برای معالجه سردردهای مزمن سودادی مزاج که همراه با ناراحتی های فکر می باشد روزی دو مثقال از پودر خشک شده این گیاه را در یک لیوان شیر بخیسانند و با هفتاد و پنج گرم سکنجبین بخورند و مدت هفت روز این عمل را انجام دهند. علاوه بر معالجه سردرد مذکور برای ناراحتی هایی از قبیل مالیخولیا (نوعی بیماری روانی است که مقدمه جنون بوده وشخص مبتلا به آن مرتب خیالات بدو ناپسند می کند) مانیا (نوعی جنون است که بیمار به دیگران حمله می کند و آزار می رساند) و خفقان نیز بسیار نافع است.
بایدها و نباید هابرای مداوای این ناراحتی ها افتیمون را با برابر آن افسنطین مخلوط و میجوشانند و آب مطبوخ را پس از صاف کردن میل می نمایند در معالجه جنون میتوان 25 گرم افتیمون را کوبیده و با 25 گرم سکنجبین مخلوط نموده و به بیمار بخورانند و این عمل را هفته ای یکبار ادامه دهند. افتیمون را نباید زیاد بجوشانند چون زیاد جوشاندن از خواص داروئی آن کم می کند. بلکه مقداری بیشتر از حالت دم کردن بجوشد که مواد داروئی وارد آب شوند کافی است مقدار خوراک از برگ خشک شده حنظل پنج تا هفت گرم است که همواره افتیمون و افسطین به بیمار مالیخولیائی داده می شود.

افسنطین

 

مشخصات

افسنطین، گیاهی است علفی، پایا به ارتفاع 40 تا 60 سانتی متر و یا 100 سانتیمتر. برگ هایی متناوب با بریدگی های باریك و عمیق تا حدی رگبرگ میانی دارد و از همه ی قسمت های آن بوی تند به مشام می رسد. طبیعت افسنطین گرم و خشك است.

خواص
گل و برگهای این گیاه در مصارف دارویی بکار می برند زیرا دارای خواص تقویت کننده, اشتها آور و هضم کننده می باشد. در درمان بیماری های اعصاب , کم خونی , کم خوابی لاغری و یرقان نیز مورد استفاده قرار می گیرد. جوشانده برگ و یا گل آن برای شستن و یا ضماد کردن زخمهای شدید و یا دمل ها مفید است. افسنتین در درمان تبهای همراه با سینه پهلو , خون ریزی های شدید قاعدگی , بسیار شفا بخش است. همچنین برگ و گل آن در درمان کرمهای انگلی و عوارض ناشی از نارسائی کبد دارای نتایج سودمندی می باشد
بایدها ونبایدهااستفاده از این گیاه در زمان شیردهی و بارداری ممنوع بوده و مبتلایان زخم معده نیز نباید از این گیاه استفاده نمایند.

اگیر ترکی

 

مشخصات

اگیر ترکی یا سوسن صغیر با نام علمی Acorus calmus نوعی گیاه خودرو است که در کنار رودخانه ها و جریان های آب می روید و دارای ریزوم افقی و استوانه ای شکل، برگ های متناوب و دارای غلاف، باریک و دراز به طول ۵۰ تا ۶۰ سانتیمتر و دارای ۲ لبه نسبتاً تیز است. میوه های آن دارای ۳ سطح مشخص، محتوی ۳ دانه و محصور در کاسه گل است.

خواص
این گیاه محرک، تقویت کننده، مقوی معده و از بین برنده نفخ بوده و در رفع سوهاضمه های ناشی از نارسایی عمل دستگاه گوارش نقش دارد. موجب تقویت دستگاه گوارش شده و در رفع کم خونی و زردی موثر است. جوشانده آن به صورت حمام های موضعی برای اطفال مبتلا به نرمی استخوان توصیه شده است.
بایدها ونبایدهاترکیب آن با تخم شاهی و نارگیل و عسل به نسبت های زیر، در افزایش حجم منی موثر است: تخم شاهی ٥٠ گرم نارگیل ٢٠ گرم آگیر ترکی ١٠ گرم عسل ٢٥٠ گرم روزانه ٣ قاشق مرباخوری.

انیسون

 

مشخصات

انیسون از دیدگاه طب سنتی گیاهی است ضد نفخ، تسکین دهنده درد، ادرار آور، حیض آور، افزایش دهنده شیر، عرق و زیباکننده چهره است. این گیاه از ادویه های رایج دارویی در افراد مبتلا به صرع و لقوه بوده است. طبیعت انیسون گرم و خشک است.

خواص

مُسکن دردها، عرق آور و بادشکن است و اگر در روغن جوشانده شود تاثیرش بیشتر است. دانه های انیسون به عنوان ضد درد در ناراحتی میگرن، معطرکننده، ضد عفونی کننده و مُدر، مصرف سنتی داشته و عرق حاصل از تقطیر آن نیز به منظورهای فوق استفاده می گردد. اگر آن را بخار کنند و بخار آن را استنشاق کنند سر درد و سرگیجه را از بین می برد. اگر آن را بکوبند و با روغن گل محمدی بیامیزند و در گوش بچکانند بیماری های درونی گوش را که ناشی از اثر ضربه یا برخورد باشد بهبود می بخشد و درد گوش را بر طرف می نماید. شیر مادر را افزایش می دهد. رطوبت طحال را بر طرف می سازد. با تب کهنه مقابله می کند.
بایدها ونبایدهاواکنش های آلرژی زای پوستی، گوارشی و مجاری تنفسی می تواند گهگاهی رخ دهد. با وجودی که گزارشی از عارضه ی آن وجود ندارد، ولی بهتر است این گیاه در دوران بارداری مصرف نشود.

ایرسا

 

مشخصات

ایرسا بیخ سوسن آسمان گونی یعنی کبود بری و جبلی است و ایرسا بیخ سوسن جبلی است. طبیعت آن در اواخر دوم گرم و در خشکی کم تر از آن و کهنه آن گرم تر و خشک تر از تازه آن.

خواص
خواص عمومی و فعل و انفعالات آن مشتمل است بر لطیف کنندگی، گرم کنندگی و باز کنندگی، اعتدال بخش، پاک کننده و مسهل صفرا و سودا و بلغم غلیظ است و نیروی کهنه آن برای مسهل بیشتر می باشد. ضماد گل آن در علاج سکته و تشنج و سستی اعضا استعمال می شود. جوشانده آن برای درمان رعشه و ناراحتی عصبی و سکته فلج و سستی عضلانی و هذیان در خواب و نسیان بسیار مصرف می گردد. با توجه به دستورات معین در ایجاد عطسه بالنتیجه پاک کردن رگهای خونی و رطوبات مترشحه چشم تجویز می شود.

آمله

 

مشخصات

آمله درختی است برگ ریز با میوه کروی، زرد مایل به سبز. طبیعت آمله سرد و خشک می باشد.

خواص
نفع زیادی جهت تقویت ذهن و سایر اعضا دارد. محرک قوای جنسی بوده و خاصیت ضد استفراغ دارد. همچنین رفع کننده عطش، حبس کننده خون بواسیر و ضد خونریزی، مسهل سودا و بلغم رقیق را می توان از دیگر خواص آمله دانست. آمله مقوی معده و امعا بوده و با مکانیسم خشک کردن رطوبات سست کننده معده، ایجاد اشتها می کند. آمله مقوی چشم، مقوی حواس مغزی و برای عصب بسیار سودمند است.
باید ها و نباید هاآشامیدن آن با عسل و همچنین خوردن مربای عسلی آن و آشامیدن خیسانده آن مانع صعود بخارات از معده به سر می شود. مربای عسلی آن قدرت یادگیری را افزایش می دهد. اگر آمله نرم کوبیده شده و با آب بارهنگ سرشته شود و بر پیشانی به صورت غلیظ ضماد شود، خونریزی بینی را قطع می کند. خیسانده آن با میوه گشنیز نیم کوفته جهت رفع اسهال مزمن، حرارت معده، سوزش مقعد و ادرار مفید است. روغن آمله مو را سیاه و بزرگ می کند. مربای آمله مقوی معده، قلب، مغز و ملین است.

آویشن شیرازی

 

مشخصات

آویشن گیاهی است علفی، دارای شاخه های زیاد و چوبی به ارتفاع تا 30 سانتی متر که در نواحی کوهستانی در بین تخته سنگ و به ویژه در کشورهای اروپایی می روید. ساقه های آویشن پوشیده از کرک و برگ های کوچک زیادی است. برگ های آن کوچک، لوزی شکل، نوک تیز و به صورت متقابل، بر روی ساقه قرار دارند. این برگ ها به رنگ خاکستری روشن و با بوی بسیار نافذ است و دارای دم برگ های کوچکی نیز می باشد. طبیعت آویشن گرم و خشک است.

خواص

مصرف خوراکی آویشن دارای اثر خلط آور و ضد سرفه ی خوبی می باشد. به همین دلیل محصولات زیاد به ویژه به صورت شربت از آن تهیه شده است. هم چنین در برونشیت، سیاه سرفه و نزله ها، به خوبی می توان از آن استفاده کرد. خاصیت ضد میکروب تیمول، بسیار قوی و حدود 25 بار از فنل در مورد تعدادی از میکروب ها، بیشتر است. هم چنین در بعضی محصولات موضعی، به عنوان ضد خارش، ضد میکروب، مالشی قرمز کننده و محرک، محلول های حمام و محلول های غرغره برای کاهش تورم دهان و گلو، مصرف می شود. کاربرد دیگر آویشن، مصرف آن به صورت پودر در بعضی ادویه جات و ترشی هاست، هم چنین به طور مستقیم و یا همراه با دیگر گیاهان، به عنوان بو، مزه و ضد نفخ در صنایع غذایی مصرف زیادی دارد. در طب عوام، اکثراً به خاطر اثرات مسکن، ضد اسپاسم و ضد نفخ، از آن استفاده می کنند.
بایدها ونبایدهامصرف آویشن با پنیر تازه در افراد لاغر، سبب رفع لاغری می شود. خوردن آویشن با غذاهای غلیظ که هضم سنگینی دارند، سبب بهبود هضم می شود. آویشن به صورت دم کرده، جهت برطرف نمودن برخی از انواع ناراحتی های معده استفاده می شود. مصرف آویشن به صورت بخور، در سرماخوردگی سبب بهبود علایم می گردد.

بابا آدم

 

مشخصات

ریشه بابا آدم گیاهی علفی است که زمان رشد آن 2 سال به طول می انجامد و طول آن به یک و نیم تا دو متر می رسد. این گیاه دارای برگهای درشت و ضخیم و گل هایی توپ مانند است.

خواص
ریشه گیاه بابا آدم به عنوان داروی دیورتیک برای پاک کردن خون از سموم توسط تعرق بدن استفاده می شود. این گیاه خاصیت درمان برخی از بیماری های پوستی نظیر اکنه، اگزما و صدفک را دارد. جوشانده گیاه ریشه باباآدم باعث پایین آمدن قند خون می شود و در درمان ناراحتی های گوارشی، آنفلونزا،. HIV و آرتریت روماتوئید نیز تاثیر دارد. از ریشه بابا آدم برای مبارزه با سرطان مورد استفاده قرار می گیرد.


بایدها ونبایدهامصرف ریشه باباآدم می تواند عوارضی مانند تهوع و اسهال را در بر داشته باشد. استفاده از این گیاه در دوزهای بالا می تواند باعث کاهش میزان زیاد پتاسیم بدن شده و به دلیل خاصیت ادرار آور بودن آن، بدن میزان زیادی از آب مورد نیاز خود را از دست بدهد. مصرف گیاه ریشه باباآدم به بیماران دیابتی، زنان باردار و شیرده، بیماران تحت شیمی درمانی و کسانی که از داروهای دیورتیک مصرف می کنند توصیه نمی شود

بابونه

 

مشخصات

بابونه، گیاهی است كوچك، پرپشت به ارتفاع 10 تا 30 سانتی متر و دارای بویی معطر و قوی كه ساقه های خوابیده، استوانه ای شكل، به رنگ سبز مایل به سفید و برگ های كوچك. بابونه در برخی مناطق ایران از جمله آذربایجان یافت می شود. طبیعت بابونه گرم و خشک است.

خواص
یكی از مهم ترین خواص بابونه، درمان زخم و ورم معده است که به آسانی این مرض را درمان می كند. افرادی كه سال های سال با این بیماری دست به گریبان هستند و از قرص های مختلف گران قیمت نظیر Lozac و Zantacو... استفاده می كنند، می توانند با استفاده از بابونه، پول داروی خود را پس انداز كنند و سلامتی خود را نیز بازیابند. برای درمان زخم معده یك لیوان دم کرده غلیظ بابونه درست كنید (4 قاشق چای خوری بابونه خشک را در یك لیوان آب جوش و یا چهار تا چای كیسه ای بابونه در یك قاشق لیوان آب جوش ) و صبح ناشتا آن را بنوشید. سپس در رختخواب به پشت دراز بكشید و بعد از چهار دقیقه بخوابید. البته بعد از یك ربع ساعت می توانید صبحانه خود را میل كنید. این عمل را به مدت دو هفته ادامه دهید تا زخم و ورم معده به كلی شفا پیدا کند. بابونه اعصاب و قوای جنسی را تقویت می كند. بابونه تقویت کننده مغز است. بابونه ادرارآور و قاعده آور است. این گیاه ترشح شیر را در مادران شیرده افزایش می دهد. درمان كننده سردرد و میگرن است. استفاده از بابونه سنگ مثانه را خرد و دفع می كند. اگر كسی قطره قطره ادرار می كند، به او دم کرده بابونه دهید تا درمان شود. بابونه درمان كننده كمی ترشحات عادت ماهیانه است. برای درمان چشم درد، بابونه را در سركه ریخته و بُخور دهید. برای تسكین دردهای عضلانی دم کرده بابونه بنوشید. جویدن بابونه برای التیام زخم های دهان مفید است. خوردن 5 گرم ریشه بابونه با سركه ی رقیق محرك نیروی جنسی است. ریشه بابونه گرم تر و خشك تر از گل بابونه است.بایدها و نبایدها:به علت وجود تانن موجب کاهش جذب آهن می شود. همراه با داروهای ضد انعقادی مصرف نگردد.

بادرنجبویه

 

مشخصات

گیاهی از خانواده نعناعیان، پایا و پر شاخه وپرپشت که ارتفاع ان از 50 تا80 متر وبراساس اقلیم بیشتر یا کمتر هم میرسد و بطور کلی 2نوع دارد. طبیعت بادرنجبویه گرم و خشک است.

خواص

نیرودهنده و ضد تشنج است بعلاوه به عنوان مقوی معده، بادشکن، تسهیل کننده عمل هضم و معرق، مورد استفاده قرار می گیرد. از آن در رفع دل پیچه های ناشی از نفخ، درد معده منشا عصبی، احساس چنگ زدگی در معده، اختلالات هضمی، طپش قلب، سردرد های یکطرفه، سرگیچه، سنکوپ، عصبانیت ها، بی خوابی، ضعف قلب، احساس صدای های مبهم در گوش، خستگی های روحی، هیستری، مالیخولیا، استفراغهای دوره بارداری، کم خونی دختران جوان، برخی حالات آسم بیماری های مختلف دستگاه تنفسی، فلج درد های عصبی دندان، سردرد، گوش درد و تاخیر وقوع قاعدگی وغیره مصرف می شود.
بایدها ونبایدهابدلیل آثار آنتی تیروتروپیک این گیاه باید در تجویز آن برای بیماران مبتلا به اختلال های تیروئیدی دقت شود. اسانس بادرنجبویه به دلیل آثار سمی از جمله بروز خستگی, خواب عمیق و افت فشار خون بعد از مصرف 2 گرم آن در صبح ناشتا، باید تحت نظر پزشک و با دقت مصرف شود.

بارهنگ

 

مشخصات

قابض و پوشاننده مخاط روده و کاهنده اسهال غیرعفونی و با روغن بادام و یا روغن گل چرب کرده و یا در آب جوش نموده آن نیز رافع دل پیچه و کاهنده خونریزی گوارشی تحتانی است.

خواص
تخم آن کاهندده خونریزی از مقعد است. بیخ و برگ و تخم آن بازکننده سده کبد و کلیه و مثانه و در ادویه مفتحه آن ها داخل کرده می شود و جهت زخم های روده مناسب است.
بایدها ونبایدهادر هنگام مصرف بارهنگ، باید مایعات به مقدار زیاد نوشید تا موسیلاژ روی سطح دانه ها، به خوبی بتوانند آب جذب کنند و متورم شوند و از متراکم شدن در معده و روده جلوگیری شود.

بالنگو

 

مشخصات

بالنگ برای تقویت قلب مفید استبالنگ میوه مرکباتی است و اغلب در آسیا، آمریکای مرکزی و جنوبی و کشورهای مدیترانه کشت می شود.

خواص
در رفع نفخ معده و هضم غذا موثر است. بالنگ برای تقویت قلب و کبد مفید است. دم کرده پوست خشک شده این میوه برای ترشح صفراوی مفید است و جویدن آن خوشبو کننده دهان است. قراردادن گوشت سفید خشک شده آن در لابه لای لباس ها مانع بید زدن آن ها می شود. مالیدن روغن بالنگ برای رفع بی حسی، فلجی، سیاتیک، امراض عصبی، درد کلیه و مثانه مفید است. جویدن پوست این میوه باعث خوشبو شدن دهان می شود. تخم بالنگ ضد تب است و برای از بین بردن کرم روده ای مفید می باشد. این میوه خنک کننده و آرام بخش است.

برگ تیول (زیرفون)

 

مشخصات

تیول درختی بزرگ و زیباست که شباهت کمی به درخت نارون دارد. تیول چتری¬شکل با برگ های کوچک تر نازک تر از برگ نارون است که در تیرماه گل های معطر آن می شکفد. گل هایش زرد مایل به قهوه ای کم-رنگ و خوشه¬ای است و گلبرگ¬های آن به بنفشه¬ی وحشی شباهت دارد. درخت تیول در اصل اروپایی است. در اروپا آن را در جلو کلیساها و پارک های عمومی می کاشتند و مراقبت زیادی از آن به عمل می آورند. در کتاب های قدیمی طب سنتی و نحوه ی درمان بیماری ها برگ و گل تیول را بسیار سودمند و پر ارزش دانسته اند. این گیاه را به عنوان داروی قلب می شناسند و مصرف می کنند. خوشبختانه از چند سال قبل کاشت و پرورش آن در شهرستان های کرج، رباط کریم و شهریار رو به افزایش است. طبیعت تیول گرم و تر است.

خواص
تیول دارایﺗﺮﮐﻴﺒﺎتی است که ﻣﺴﮑﻦ ﻭ ﺁﺭﺍﻡ ﺑﺨﺶ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺼﺒﯽ ﻣﺮﮐﺰی بدن هستند. این گیاه جهت درمان خستگی فکری، فشارخون، تپش قلب، اسهال، درد مفاصل،تشنج و بی خوابی. اختلال در خواب کاربردهای فراوان دارد.

برگ زیتون

 

مشخصات

زیتون درختچه ای است به ارتفاع تقریبا سه متر ولی هنگامیكه در شرایط مساعد پرورش می یابد ارتفاع آن حدود 1مترو قطر تنه اش به 3 متر میرسد. چوب درخت زیتون بسیار سخت و مقاوم است. رنگ آن زرد است كه خطوطی قهوه ای رنگ در آن وجود دارد. از چوب زیتون برای تهیه اشیا چوبی ظریف استفاده می شود. برگهای آن سبز رنگ، بیضوی و دراز و بوضع متقابل یكدیگر بر روی ساقه قرار گرفته اند. منشا درخت زیتون احتمالا منطقه مدیترانه بوده و از آنجا به نقاط دیگر دنیا راه یافته است. زیتون معمولا در اوائل تابستان شروع به گل دادن می كند و میوه آن كم كم ظاهر می شود. در اواخر تابستان میوه آن به ثمر می رسد. در این هنگام زیتون سبز است و بتدریج تبدیل به بنفش و قهوه ای و سپس سیاه می شود بطوریكه در اواخر پائیز كه موقع برداشت میوه است رنگ آن بكلی تیره است.

خواص
برگ زیتون برای مقابله با چاقی مفید است. عصاره برگ زیتون و کنترل کننده فشار خون می باشد. همچنین این گیاه ضد میکروب و قارچ بوده و قند خون را نیز کاهش می دهد. تحقیقات نوین از خاصیت ضد سرطان برگ زیتون نیز پرده برداشته است.

برگ گردو

 

مشخصات

درخت گردو با اسم علمی Juglans regia گیاهی است بزرگ و یك پایه كه در مناطق معتدله زمین به خوبی رشد می كند. در ایران به طور خودرو در جنگل های شمال ایران و مناطقی نظیر آستارا، طالش، رودبار و بندر گز وجود دارد و در باغ های سایر مناطق كشور نیز كاشته می شود. نام های دیگر این گیاه در ایران عبارتند از: جوز، چارمغز، قز، گردكان، جویز و آقوز. در انگلیسی و فرانسه به درخت گردو به ترتیب Walnut و Noyer می گویند. در طب سنتی برگ گردو به عنوان كاهنده قند خون شناخته شده است. در زیر نتایج تحقیقاتی كه این اثر را اثبات كرده اند آورده شده است.

خواص
در طب سنتی برگ گردو علاوه بر درمان دیابت، برای معالجه ورم مفاصل، آنژین و شستشوی زخم ها به كار می رود. در تحقیقات اخیر نیز اثرات ضد میكروبی آن علیه باكتری ها گزارش شده است. همچنین برگ گردو غنی از تركیبات آنتی اكسیدان است كه می تواند رشد سلول های سرطانی را مهار كند.
بایدها ونبایدهاعارضه جانبی خاصی در ارتباط با مصرف خوراكی برگ گردو گزارش نشده است. با توجه به نبود مستندات علمی بهتر است در دوران بارداری با احتیاط مصرف شود. در مورد تداخلات دارویی برگ گردو مستندات علمی كافی وجود ندارد. انتظار می رود كه مصرف همزمان این گیاه با سایر داروهای ضد دیابت مانند انسولین و گلیبن كلامید قند خون را بیش از اندازه كاهش دهد.

بسفایج

 

مشخصات

گیاه دارویی بسفایج (Polypodium vulgare) در نواحی معتدل و مرطوب زمین مثلاً در شمال ایران و در روی دیوارها و تخته سنگ ها میروید. ساقه آن در زیر خاک و بصورت ریزوم است و برگهای آن دارای بریدگی های زیادی است و فقط برگهای گیاه از خاک بیرون می باشند. ریزوم این گیاه دارای مواد داروئی و مقداری تانن و مقداری لعابی و یک ماده گلوکزیدی به نام پلی پودین می باشد از این جهت است که این گیاه را (Palypodium Vulgore) می نامند.

خواص
بسپایچ یا بسفایح از نهانزادان آوندی و از گروه سرخس ها می باشد و جز گیاهانی است که جهت دفع انگل ها و شستشوی بعضی زخم ها بکار میرود و قدری سمی است. ساقط کننده جنین، مداوا کننده خفقان های سخت علاج، معالج عفونت های کلیه و مثانه و مجاری ادراری، چنانچه مقدار چهار گرم از پودر ریزم آنرا با دو سه عدد تخم مرغ نیم پز بخورند کوفتگی و گرفتگی اعضا بدن را برطرف خواهد کرد. برای معالجه دردهای مفاصل و در دورکین بسیار مجرب است. افرادیکه ترشحات اشک چشم آنان زیادتر از حالت طبیعی می باشد برگ خشک شده آنرا با حنا مخلوط کرده و بر سر می گذارند. ترشحات زیادی را نقصان می دهد. پودر برگ بسفایج نیم برابر و حنا یک برابر منظور می شود. خوردن طبخ شده ریزم بسپایح و یک برابر انیسون جهت معالجه سرفه های آسمی و تنگی نفس مفید است و اگر آنرا با فلوس و ترنجبین بخورند برای بیماری صرع نافع خواهد بود. در مرض جذام روزی شش گرم از پودر آنرا با مقداری مغز فلوس مخلوط کرده و به مدت هفت روز آن را می خورند در بهبود جذام همراه داروهای اصلی بسیار موثر است.
بایدها ونبایدهاافرادی که ناراحتی ریوی دارند بهتر است آن را با مقداری پرسیاوشان مصرف نمایند.

بوزیدان

 

مشخصات

بوزیدان یا آشواگاندا یک نام سانسکریت (هندی) می باشد که به معنای “آن چیزی که بوی اسب می دهد” می باشد و معتقد بودند که این گیاه باعث می شود که افراد دارای قدرتی مثل اسب شوند و انرژی جنسی آن ها و روحیه شان افزایش پیدا کند. به این گیاه اصطلاحا “جین سینگ هندی” نیز گفته می شود و یکی از مهم ترین گیاهان تقویتی در طب آیورودیک می باشد. بوزیدان دارای طبیعت تلخ، قابض، شیرین و داغ می باشد.

خواص
ریشه آشواگاندا: به عنوان یک تقویت کننده در سلامت کودکان مورد استفاده قرار می گیرد. در افراد سالمند باعث افزایش قدرت بدنی و نیروی جنسی می شود. تحقیقات نشان داده است که این گیاه می تواند باعث افزایش وزن بدن و نیز کاهش رشد تومورهای ریه شود. برگ های آشواگاندا: به طور سنتی به عنوان آرامبخش، خواب آور و پایین آورنده تب استفاده می شود. این گیاه همچنین تقویت کننده عمومی بدن، آرامبخش، تقویت کننده اعصاب، ضد التهاب و ضد تومور است.

بومادران

 

مشخصات

سرشاخه های گلدار و برگ آن. شاخه برگ دار و گاهی گل ها به تنهایی نیز مورد استفاده قرار می گیرند. این گیاه معطر دارای اسانس، اینولین و کمی تانن است و در کشورهای اروپایی به عنوان دارو برای قطع تب استفاده می شود.

خواص
در قرون اولیه از بومادران برای بند آوردن خون و علاج زخم هایی که با خون ریزی همراه بوده، استفاده می کردند. مردم برخی از کشورها، از پیکر رویشی پخته شده این گیاه برای درمان کبودی ناشی از ضربه در اطراف چشم استفاده می کردند. دم کرده سرشاخه های گلدار آن، در رفع گاستریت های حاد و مزمن، رفع نفخ و ترش کردن، اثر نافذ دارد. همچنین استفاده از دم کرده بومادران، سبب کاهش فشار خون شده و برای نارسایی های کیسه صفرا استفاده می شود. در ازدیاد ادرار و رفع سنگ کلیه نیز موثر است. به علاوه باد شکن و تب بُر نیز می باشد. اسانس آن خاصیت ضد باکتری و ضد تورم دارد. از این اسانس در صنایع دارویی، بهداشتی و آرایشی در تهیه کِرم ها و پمادهای محافظ پوست و داروهای ضد تورم استفاده می شود. بومادران به علت دارا بودن تانن و مواد تلخ عطری، به روی سلسله اعصاب و قلب نیز اثر می گذارد و در مواردی مانند خستگی عمومی، ضعف قلب، ورم ماهیچه های دل، بیماری های عصبی مانند ضعف اعصاب، هیستری، صرع و قلنج های تشنج آور، نتایج مفیدی می دهد. شیره تازه این گیاه در آنژین، احساس گرفتگی ناگهانی و خواب رفتگی سودمند است. همچنین بومادران بر اثر قابض بودن در رفع ترشحات زنانگی، بند آوردن خون و رفع اخلاط خونی، بواسیرهای خونی و اسهال ساده، اثر معالج دارد. این گیاه به طور خاصی تب بُر است. ضماد آن جهت درد سینه مفید است. بخور و جوشانده آن برای درمان زکام مفید است. پس در زمان سرماخوردگی استفاده از آن توضیه می شود. ادرار را زیاد می کند، در نتیجه برای سنگ های کلیه مفید بوده و باد شکن است. ماساژ دادن محل درد با روغن بومادران یا گذاشتن سوخته آن بر روی محل زخم، موجب تسکین درد و جلوگیری از خونریزی می شود. جوشانده سرشاخه گلدار آن برای رفع دردهای قاعدگی مفید است. ضماد بومادران برای درد سینه و انواع سردرد استفاده می شود.

بهارنارنج

 

مشخصات

گل های بهار نارنج به صورت منفرد و یا چندتایی در طول محور شاخه ها قرار گرفته اند. این گل ها، معطّر، ترد و شکننده هستند و جامی سفیدرنگ متشکل از 5 گلبرگ می باشند. گلبرگ های ضخیم آن، زبانه ای شکل، به رنگ سفید متمایل به زرد است که بر روی آن ها حفره های ترشحی اسانس را به روشنی می توان مشاهده نمود. گل های نارنج به نام بهار نارنج در ایران مشهور است که قسمت مهم مورد استفاده آن می باشد. طبیعت بهارنارنج گرم و خشک است.

خواص
پادزهر سم گزندگان، شادی بخش، مقوی مغز و ریه و دستگاه گوارش است. بوئیدن شکوفه آن مقوی مغز و تحلیل برنده زکام است و عرق آن که ماالقداح و عرق بهار نامیده می شود، جهت رفع ضعف مغز و گشودن منافذ بدن و رفع نزله ها، بسته بودن منافذ استخوان پرویزنی، درد سینه، تپش قلب، قولنج، تقویت اشتها و از بین بردن آروغ و نفخ استفاده می شود و با آب کرفس در سنگ گرده و مثانه مؤثر است.

بهمن پیچ

 

مشخصات

درختى است که در جنگلهاى خشک غرب و مرکز هند از بیهار تا مناطق غرب جامو و در سیلان و استرالیا انتشار دارد. میوه آن خمیده و مارپیچى است و در بازاردارویى ایران با نام بهمن پیچ عرضه مى شود. میوه آن که مصرف دارویى دارد ازبرچه هاى باریک پیچیده اى که کلا به شکل مخروط به طول  ۵ ،  ۴  سانتى متر مى باشدتشکیل شده است. برچه ها کرکدار به رنگ مایل به سبز و در هریک از آن ها یک ردیف دانه قهوه اى رنگ گوشه دار قرار دارد.

خواص
میوه درخت نرم کننده پوست و مخاط است و قابض مى باشد و براى رفع نفخ شکم اطفال و گریپ روده بچه ها نافع است. از پوست درخت در هند براى معالجه اسهال و اسهال خونى و صفرایى بودن استفاده مى شود. از عصاره ریشه آن براى معالجه بیمارى قند و رفع چرک حفره هاى بدن خصوصا چرک که در اثر عفونتهاى ابتدایى در ریه مى باشد به کار مى رود. در هاینان از گیاه به عنوان تب بر استفاده مى شود در شبه جزیره مالایا از میوه آن در یک ترکیب دارویى تانن داربراى تقویت زنان پس از وضع حمل مصرف مى شود و از میوه و ریشه آن تواما براى افزایش اشتها و معالجه روماتیسم استفاده مى شود. در اندونزى از میوه آن در استعمال داخلى و خارجى براى معالجه گرفتگى عضلات وبیمارى هاى پشت و کمر استفاده مى شود. تخم آن مدّر است و نرم کننده سینه است و در موارد برونشیت و ناراحتى هاى گلو و ریه ها و سرفه و سرماخوردگى نافع است و به عنوان پادزهر گزش عقرب مصرف مى شود.

بهمن

 

مشخصات

بهمن گیاهی است دو ساله به رنگ سبز پریده. ساقه آن افراشته، قسمت بالای ساقه با شاخه های زیاد چتری است و بلندی گیاه 40، 30 سانتی متر می باشد برگ های آن با بریدگی پهن کمی زبر با رگبرگ های برجسته ای است سطح برگ پوشیده از تار سفت خار مانند می باشد گل های آن زرد با دم گل نسبتا داراز پوشیده از برگچه هایی که مجموعا به صورت مخروطی در آمده که راس آن یک دسته گل قرار دارد ریشه آن که در طب سنتی مستعمل است نسبتا ضخیم عمودی شبیه هویج و کوچک تر ولی سخت و ناهموار و ناصاف است و دونوع دارد یکی به رنگ ززرد روشن یا سفید و دیگری به رنگ سرخ رنگ است و طعم آن یکم شیرین می باشد این گیاه از گیاهان بومی ایران است در ایران و در گوتوند در غرب در کردستان، اشتران کوه، کرمانشاه، همدان و نواحی مرزی غرب و همچنین در جنوب فارس در چرمکان و کنار تخت دیده می شود.

خواص
در هند از ریشه بهمن برای تقویت نیروی جنسی، برای معالجه یرقان و ناراحتی های سنگ مثانه در بدن تجویز می شود. ریشه بهمن از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی گرم و خشک است و بهمن سرخ گرم تر است و از بهمن سفید از خواص بیشتری استفاده می شود و عده ای از حکما هر دو بهمن را گرم و تر می دانند از نظر خواص معتقدند که برای تقویت نیروی جنسی و زدیاد اسپرم بسیار مفید است و بدن را فربه می کند بازکننده انسداد مجاری عروق و برطرف کننده نفخ و گاز است برای سرد مزاجان داروی خوبی است و برای خفقان، یرقان، خرد کردن سنگ کلیه و مثانه بخصوص اگر با ادویه مناسب خورده شود، بسیار مفید است بهمن سرخ برای تقویت نیروی جنسی و انعاظ قوی تر از بهمن سفید است اگر آن را در آب بپزند به طوری که خوب پخته شود، مانند حلیم شود و آب آن را باشکر ناشتا بخورند برای فربه کردن بدن بسیار مفید است، خصوصا اگر با بادام و نخود پخته و خورده شود ضماد آن با نمک تلخ و عسل برای درخشان کردن رنگ چهره زنان داروی بسیار نافعی است اگر بهمن سفید با زعفران مخلوط و از آن شیافی تهیه کرده و در مهبل گذارده شود برای پاک کردن و خوشبویی رحم مفید است چون بهمن ها هر دو برای قسمت سفلای بدن مضر است توصیه می شود که با انیسون و کتیرا و عناب خورده شود مقدار خوراک از جرم بهمن ها تا 10 گرم و از آب دم کرده آن تا 100 گرم است نا حدی که مقدار جرم دم شده از 10 گرم تجاوز ننماید هر یک از دو بهمن جانشین دیگری است و جانشین بهمن ها از نظر خواص هم وزن آن ها تودری و نصف وزن آن ها لسان العصافیراست جانشین بهمن سرخ درونج است و جانشین بهمن سفید زرنباد. مصرف بهمن ها باید با نظارت پزشک متخصص انجام گیرد. توضیح: در متن فوق نامی از اصطلاح نمک تلخ برده شد. نمک تلخ را در کتب طب سنتی ملح المر نام می برند و این طور تعریف شده است که رنگ آن مایل به سفید و یا تیره و کمی زرد و از تمام اقسام نمک گرمتر است و آن را مخلوطبا صمغ زیتون برای التیام زخمها به کار می بردند حیلی مؤثر است و مقدار خوراک آن را در حدود 3، 2 گرم ذکر کرده اند عده ای آن را قسمی ملح نفطی می دانند. نمک نفطی معدنی است به رنگ سیاه و بد بو که آن را می سوزانند تاسفید شود و مسهل بسیار مؤثری است و قی آور می باشد مقدار خوراک آن تا 4 گرم است.
بایدها ونبایدهابانوانی که در رحمشان ترشحات زیادتر از حالت طبیعی دارند چنانچه این دارو را جوشانده با مقداری زعفران مخلوط و در رحم تنقیه نمایید رطوبات زیادی را از بین برده و رحم را معطر می سازد. می توان این عمل را با پودر خشک شده آن نیز انجام داد. افرادیکه قصد فربه شدن دارند اگر این دارو را بجوشانند و آب صاف شده دارو را با مقداری شکر چند روز ناشتا میل کنند و همراه صبحانه نیز مقداری بادام شیرین بخورند چاق و فربه خواهند شد. مقدار خوراک از پودر این دارو ده گرم ولی اگر بصورت جوشانده مصرف شود تا بیست گرم می توان مصرف نمود.

پرسیاوش

 

مشخصات

پرسیاوشان با نام علمی Adiantum capillus veneris گیاهی است علفی، سرخسی و پایا که در مناطق شمالی از جمله مازندران، گیلان و در تهران در مناطق شرق، غرب و جنوب غربی قابل مشاهده است. این گیاه زیبا و چند ساله معمولاً در نقاط مرطوب، اماکن سایه دار و کم نور می روید. این گیاه در نواحی مدیترانه، اروپای مرکزی و جنوبی، آمریکا و ایران رشد می کند. برگ های آن شبیه برگ گشنیز بده و دارای دم برگ های بسیار نازک و دراز، شبیه مو می باشد. پرسیاوشان دارای ریزومی خزنده است که ریشه هایی باریک از آن خارج می شود. برگ های این گیاه استفاده طبّی دارد.

خواص
پرسیاوشان از نظر طبّ قدیم ایران، معتدل است. در طب گذشته از گیاه پرسیاوشان در درمان سرفه و علائم سرماخوردگی و ریزش منطقه ای مو استفاده می شد. درمان کننده ی بیماری های ریوی است. اخلاط سینه را نرم کرده و دفع می کند. اگر چند قطره از دم کرده ی آن را داخل بینی بچکانید، گریپ را از بین برده و بینی را باز می کند. صفرا و بلغم را از معده و روده بیرون می کند. کرم کش است. ادرارآور است. عادت ماهیانه را باز می کند. برای رفع تنگی نفس بچه ها بسیار مفید است. اسهال را بر طرف می کند. تب بُر است. در معالجه یرقان مؤثر است. سنگ مثانه را دفع می کند. برای تقویت مو و رشد موها، برگ تازه ی پرسیاوشان را به صورت پماد درآورده و روی سر بمالید یا این که از دم کرده ی آن استفاده کنید. عرق آور است.
بایدها ونبایدهاپرسیاوشان گیاهی است کاملاً بی خطر و حتی در طول تاریخ برای کودکان به کار رفته است و هیچ گونه عوارضی ندارد.

پوست بید

 

مشخصات

نام های دیگر آن: خِلاف، صَفصاف، فِک، فیک، صفصات ابیض، بید مجنون، مجنون، بید دره، فوکا، وی، ویدار، بید بید خشتی، صفصاف مشفق، سیاه بید، بید سیاه، رشه بی، سرخ بید، دیو سفید، خلاف بری، سالیکس، سول، نیتا و فشفشه می باشد.

خواص
مطالعات انجام شده نشان می دهد پوست درخت بید به تسکین درد کمر و احتمالا درد ناشی از التهاب مفاصل کمک می کند. همچنین در بررسی دیگر مشخص شد افراد مبتلا به کمردرد که روزانه میزان 240 میلی گرم از این ماده را مصرف می کنند درد بدن آنان کاهش پیدا کرده است. یکی از دلایلی که افراد ترجیح می دهند از پوست درخت بید به عنوان جایگزینی برای آسپرین استفاده کنند این است که عوارض جانبی مشابه با آسپرین ندارد. آسپرین و دیگر داروهای غیراستروئیدی ضدالتهابی می توانند موجب تحریک معده شوند در حالی که مصرف مقدار طبیعی از پوست درخت بید این عارضه را به همراه ندارد. با این وجود در صورتیکه پوست درخت بید برای مدت زمانی طولانی و به میزان بالا مصرف شود می تواند عوارض جانبی همچون آسپرین را داشته باشد. همچنین در پوست درخت بید، «تانن» و «فلاوونوئید» نیز وجود دارد که خواص درمانی خود را دارا هستند. تانن ماده شیمیایی است که در بسیاری از خوراکی های گیاهی وجود دارد. بررسی ها نشان می دهد این ماده از رشد باکتری های خاص، ویروس ها و قارچ ها جلوگیری می کند. همچنین می تواند در لخته شدن خون و افزایش سلامت قلب از طریق کمک به کاهش فشارخون و کلسترول موثر باشد.
بایدها ونبایدهامصرف آن برای افراد زیر توصیه نمی شود: مصرف کنندگان داروهای رقیق کننده خون، افراد حساس به آسپرین، مبتلایان به اختلالات خونریزی، مبتلایان به بیماری کلیوی.

پونه

 

مشخصات

پونه کوهی گیاهی چند ساله با ساقه های سخت، پوشیده از كرك به رنگ سبز مایل به قرمز و با برگهای بیضی، نوك تیز و به رنگ سبز تیره که در سطح تحتانی پوشیده از كرك است. گلهای آن ارغوانی كه در اوایل تا اواسط تابستان درانتهای شاخه های گل دهنده ظاهر می شود. میوه ی آن چهار فندقه است و به طور خودرو در ساحل دریاها، دامنه کوهسارها و جنگل های اروپا و آسیا و ایران می روید. پونه كوهی قویتر از پونه بری و نهری است. پونه بر سه نوع است: پونه كوهی، پونه بری، پونه نهری. طبیعت پونه گرم و خشك است. خواص
اثرات شل کنندگی بر روی عضلات صاف روده دارد. درمان گر حالت تهوع و استفراغ بوده و از مشکلات و ناراحتی ‏های گوارشی به طوری که از ترش کردن معده جلوگیری می کند و برای هضم غذا و برطرف کردن سکسکه مفید است. این گیاه برطرف کننده سرماخوردگی، آنفلوآنزا، آسم، سرفه و سیاه سرفه، گرفتگی بینی می باشد. با توجه به خواص ضد میكروبی كه در عصاره و اسانس پونه وجود دارد، می توان از این فرآورده ها به عنوان جایگزین طبیعی برای آنتی بیوتیك ها استفاده كرد.
بایدها ونبایدهامصرف آن در بارداری موجب آسیب جنین و مرگ آن می شود و ممنوع است.

تخم خارمریم

 

مشخصات

خار مریم گیاهی است یک تا دو ساله با ساقه ای 125، 35 سانتی متری که در تمام مناطق شمالی، غرب و جنوب ایران می روید. برگ های آن سبز تیره و به شکل پَر با حاشیه های پوشیده از خار است. میوه آن فندقی شکل به اندازه 7، 6 میلی متر است که به صورت عرضی چروکیده بوده و با رنگ تیره راه راه با یک حلقه زرد نزدیک راس آن شناسایی می شود. این گیاه با نام علمی Silybum marianum عضوی از خانواده کاسنی (Asteraceae) است و در عربی، انگلیسی و فرانسوی به ترتیب عکوب، Milk thistle و Silybe نامیده می شود. گرچه برگ های آن نیز مصرف دارویی دارد، اما قسمتی از گیاه که بر دیابت تاثیر می گذارد میوه (بذر) آن است.

خواص
گیاه دارویی «خارمریم» خاصیت های بسیاری دارد که توانایی آن در حفظ سلامت کبد منحصر به فردترین ویژگی آن است. علاوه بر این از دیگر ویژگی های گیاه «خارمریم» سم زدایی بدن از مواد شیمیایی است که وارد بدن شده و سلامت آن را به خطر می اندازند. همچنین ترکیبات موجود در «خارمریم» از ویژگی های خاصی برخوردارند که این گیاه را قادر می سازند سلول های کبدی آسیب دیده ناشی از مصرف مواد سمی مانند مواد الکلی را بهبود دهد. این گیاه در درمان اختلالات فوق کلیوی و سندرم روده ملتهب کاربرد دارد و برای درمان اختلال پوستی «داالصدف» نیز مورد استفاده قرار می گیرد. خارمریم از ایجاد سنگ صفرا پیش گیری و بیماری را درمان می کند. در مورد دیگر فواید این گیاه می توان گفت که خار مریم به دلیل تأثیرات شبه استروژن می تواند حجم شیر در مادران شیرده را افزایش دهد. همچنین به رغم این حقیقت که گیاه خار مریم در درمان هپاتیت به خصوص نوع C آن مورد استفاده قرار می گیرد، انجام مطالعات بیشتر برای اثبات این ارتباط مورد نیاز است. در صورت مسمومیت با قارچ که می تواند به کبد آسیب برساند خوردن خارمریم 10 دقیقه پس از مصرف قارچ، اثر سموم را از بین می برد. استعمال عصاره خارمریم در عرض 48 ساعت پس از مسمومیت بر اثر مصرف قارچ مانع از کار افتادن کبد و مرگ حتمی می شود. مطالعات آزمایشگاهی ابتدایی نشان می دهد که این گیاه می تواند تأثیرات ضد سرطانی داشته باشد و از رشد سلول های سرطانی پروستات، سینه و دهانه رحم جلوگیری می کند. یکی دیگر از خواص خارمریم تأثیر آن در کاهش کلسترول بالای خون و افزایش سطح کلسترول خوب در بدن است.
بایدها ونبایدهامصرف خارمریم حتی در طولانی مدت عوارض نداشته و فقط در بعضی موارد ممکن است موجب اسهال خفیف شود.

تخم خرفه

 

مشخصات

گیاه خرفه با اسم علمی Portulaca Oleracea و با نام انگلیسی Purslane از تیره پرتولاکاسه (Portulacaceae) است که برگ های گوشتی و بذرهای سیاه ریز دارد. گیاه یک ساله است که ارتفاع تا حدود 40 سانتی متر در مراحل بذردهی می رسد. در خصوص خاستگاه اولیه آن اختلاف نظر وجود دارد، ولی در کشورهای ایران، استرالیا، هند، آفریقای شمالی و در آمریکا رشد می کند. خرفه برگ های گرد کشیده با ساقه گوشتی به رنگ قرمز ارغوانی دارد. گل های آن به رنگ زرد در انتهای ساقه تشکیل شده و اوایل روز تا ساعت 9 الی 11 باز می ماند. ریشه گیاه راست است و انشعابات فیبری دارد که می تواند به اعماق خاک نفوذ و از رطوبت زیرین خاک استفاده کند.

خواص
از خواص تخم خرفه می توان به تصفیه کنندگی خون، رفع التهابات گوارشی، رفع سرفه و تسکین دهنده تشنگی اشاره کرد. از تخم خرفه همچنین در شیرینی پزی و برای تزئین، به خصوص تزئین شیرینی نان برنجی استفاده می شود. تخم خرفه تقویت کننده قوای عمومی بدن است. تخم گیاه خاصیت ضد کرم، به خصوص علیه کرم کدو دارد.بایدها و نبایدهااشتها را کاهش می دهد و اسراف در خوردن آن، نور چشم را نقصان می دهد. افراد سرد مزاج باید آن را با نعناع و کرفس بخورند.

تخم شربتی

 

مشخصات

تخم شربتی گیاهی خودرو، یک ساله و شبیه به ریحان ولی با برگ ها و تخم های ریزتر است. ساقه های آن مربع شکل و گلش مایل به قرمز و صورتی است. این گیاه در اوایل بهار در کوهستان ها و بیابان ها می روید. تخم این گیاه سیاه شفاف است و وقتی که در آب ریخته شود بلافاصله حالتی خمیری و لعاب دار در آب ایجاد می کند که بسیار لغزنده است و رنگش متمایل به رنگ خاکستری می شود. لعاب این دانه ها پس از جذب آب مانند فالوده می شود. تخم شربتی در حقیقت دانه های گیاه ریحان کوهی است که به علت داشتن ترکیبات لعاب دار به صورت محلول در آب (شربت) استفاده می شود. لعاب این دانه ها پس از جذب آب به صورت ژله ای درمی آید که می تواند برای رفع عطش مورد استفاده قرار گیرد. تخم شربتی خواص زیادی دارد و این گونه نیست که فقط برای فصل گرما توصیه شود.

خواص
تخم شربتی برای درمان بیماری های تنفسی مفید است. مخلوطی از آن با زنجبیل و عسل در درمان آسم، سرفه، سرماخوردگی، آنفلوانزا و برونشیت موثر است. از تخم شربتی برای درمان ناراحتی های گوارشی مانند درد معده، نفخ، یبوست، سوهاضمه و بی نظمی کارکرد روده ها استفاده می شود. خلق و خوی فرد را خوب می کند، خستگی مفرط ذهنی، تنش های عصبی، افسردگی، میگرن و مالیخولیا را برطرف می کند. از روغنی که با خرد کردن تخم های شربت به دست می آید، برای درمان عفونت هایی مانند زخم، بریدگی، عفونت مثانه، عفونت پوست و… استفاده می شود. در کشور چین، از تخم شربتی برای درمان عفونت، درد معده، گزیدگی مار و حشرات و پایین آوردن دمای بدن استفاده می شود. از آن جا که تأثیر ضد اسپاسمی دارد، سیاه سرفه را برطرف می کند. در رفع عطش بسیار موثر است. مشکل دیگری که دامن گیر دنیا از جمله کشور ما شده فشار خون است که معمولاً بعد از خوردن غذا به ویژه غذاهای پر نشاسته، فشارخون بالا می رود و اگر تخم شربتی همراه غذا خورده شود مواد نشاسته ای به تدریج قند موجود در خود را آزاد می کنند و به این ترتیب شما به طور تدریجی انرژی متعادل در طول روز خواهید داشت. تخم شربتی دارای مقدار فراوانی پروتئین، آهن، پتاسیم و کلسیم است و در عین حال آن هایی که در جذب کلسیم مشکل دارند بدانند یک ماده معدنی به نام بورون در تخم شربتی باعث انتقال کلسیم به استخوان ها می شود.

تخم کاسنی

 

مشخصات

گیاه کاسنی گیاهی پایا، علفی و به ارتفاع 5/0 تا 5/1 متر است. ریشه ای قوی و دراز و به رنگ قهوه ای دارد. برگ های آن متناوب و پوشیده از تارهای فراوان در اطراف گلبرگ میانی است. برگهای قاعده ساقه عموما دراز و دارای بریدگیهایی که در فاصله تیر تا اواخر شهریور و گاهی دیرتر ظاهر می شود. میوه فندقی شکل آن 4 سطحی نسبتا مسطح و منتهی به مجموعه ای از فلس های بسیار کوچک است. قسمت های مورد استفاده کاسنی برگ، ریشه و دانه آن است.

خواص
کاسنی بازکننده است و سموم کبد را دفع می کند. کاسنی در درمان التهابات معده و پاک کردن مجاری ادراری موثر است. مالیدن آب کاسنی به محل های خارش بدن بسیار مفید است. غرغره آب کاسنی گلودرد و تورم مفصلی را از بین می برد. اگر آب پخته کاسنی را با سکنجبین میل کنید بهترین داروی تب های طولانی و مداوم است. ریشه کاسنی در باز کردن و روان شدن اخلاط بسیار مۆثر است. ریشه کاسنی، مجاری گوارشی را پاک می کند و بهترین تصفیه کننده خون است. ریشه کاسنی در از بین بردن ورم احشا خیلی مۆثر است. ریشه کاسنی بهترین دارو برای آب آوردن شکم است و در نفخ و تحلیل مواد بسیار نافع است. ریشه کاسنی برای تقویت معده، زیاد کردن ادرار و رفع درد مفاصل و یرقان مفید است و مشکلات صفراوی را بر طرف می کند. کاسنی در ازدیاد نطفه موثر است و انسان را از ابتلا به قولنج محفوظ نگه می دارد و توان و نیروهای بدنی را تجدید می کند. این گیاه در ضعف اعصاب، ضعف چشم و فشار خون مفید است. قلب، کلیه و کبد را فعال و با نشاط می کند. کاسنی رحم را به وظیفه طبیعی خود وا می دارد و برگ آن دارای مقداری ویتامین C است لذا در حفظ جوانی موثر است.

تخم کتان

 

مشخصات

امروزه گیاه كتان در منطقه وسیعی از اروپا و آسیا می روید. از گیاه کتان استفاده های زیادی بعمل می آید. از الیاف کتان برای یافتن پارچه استفاده می شود. پارچه كتان برای البسه مخصوصا در تابستان نوعی مناسب بشمار می رود. به فارسی بزرك نامیده می شود. طبیعت تخم كتان گرم و خشک است.

خواص

آشامیدن آن افزاینده قوای جنسی (مبهی) و منعظ است. لعوق آن با عسل جهت سرفه بلغمی مناسب است. استفاده آن با عسل جهت ورم طحال توصیه شده است. همچنین جلوس در طبیخ آن و دود آن مصلح حال رحم است. با روغن کنجد جهت زخم ها و رفع درد و لذع آن ها استفاده می شود.
بایدها ونبایدهامصرف زیاد و طولانی تیره کننده بینایی، مصلح آن گشنیزاست. همچنین مضعف هاضمه بوده و مصلح آن سکنجبین است.

تخم کرفس

 

مشخصات

تخم کرفس،از همان گیاهی تهیه می شود که شاخ و برگ آن را مصرف می کنیم یا در طبخ غذا استفاده می کنیم. اگر هرگزشاخ وبرگ آن را در زیستگاه طبیعی اش مشاهده نکرده اید، باید خاطر نشان ساخت که کرفس نوعی گیاه نازک وکشیده است. این گیاه دارای سه تا پنج برگ متشکل از بخشهای متعدد و گل هایی دارای گلبرگ های سفید ریزاست. تخمهای کرفس از گل های این گیاه تهیه و خیلی ریز با رنگ قهوه ای سیر با بوی قوی و خوشایند است.

خواص
خم كرفس، كه طعم تند و نشاط آور آنرا می توانید هنگام مصرف انواع ترشی ها یا كلم شور بچشید، داروی گیاهی مفیدی نیز محسوب می شود. تخم كرفس در طول قرن های متمادی، در سرتاسر جهان كاربردهای متنوعی داشته است. بررسی های اخیر علمی نشان داده است كه برخی مواد شیمیایی موجود در تخم كرفس واقعاً می تواند در درمان مشكلاتی نظیر فشارخون بالا، ورم مفاصل و اضطراب مؤثر واقع شود. تخم كرفس در پیشگیری از سرطان نیز مؤثر است. تخم كرفس ازدیرباز برای درمان ورم مفاصل و اسپاسم عضله مورد استفاده بوده است. وجود چندین عنصر شیمیایی در تخم كرفس از التهاب جلوگیری می كند و درد را تسكین می بخشد. سایر مواد شیمیایی موجود، عضلات موجود در اسپاسم را آزاد می كنند. تخم كرفس حاوی كلسیم است كه در شل كردن گرفتگیهای عضله كمك می كند. برخی مواد شیمیایی موجود در تخم كرفس خاصیت ضد باكتری دارد در حالیكه برخی دیگر ادرارآور است، بدین معنا كه به تخلیه آب بدن در قالب ادرار كمك می كند. این كار باكتری ها و مواد معدنی را كه سبب تشكیل انواع سنگهای مثانه و كلیه می شوند، شستشو می دهد. برخی از عناصر شیمیایی موجود در این گیاه خاصیت كاهش فشار شدید رگها را دارند، بدین معنا كه در كاهش فشار خون مفید واقع می شود. تخم های كرفس حاوی مقدار متنابهی كلسیم است كه این عنصر نیز فشار خون را پائین می آورد. مصرف این گیاه در طب سنتی برای درمان نقرس و سنگ های كلیه سابقه طولانی دارد. این ماده میزان اسید اوریك بدن را كاهش می دهد.
بایدها ونبایدهااگر باردار هستید یا احتمال آن را می دهید، از مصرف این گیاه بپرهیزید. تخم کرفس،گیاه طبی بی خطری است. اما باید یک نکته را مد نظر قرار دهید که اگر به عنوان ادرار آور از آن استفاده می کنید،ابتدا با پزشک خود مشورت کنید. مواد ادرار آور می توانند پتاسیم بدن را که یک عنصر ضروری می باشد را کاهش دهند.

ترنجبین

 

مشخصات

ترنجبین به فارسی "ترانگبین" یا "ترنگبین" است. آن را به انگلیسی Manna of hedysarum و به عربی "ترنجبین" می نامند. ماده ای است شیرین كه به صورت شبنم روی گیاه حاج یا خارشتر (با نام علمی Alhagi maurorum) یا خاربز می نشیند. در یک بررسی که توسط مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی خراسان انجام شد، مشاهده شد که این شیرابه های قندی در نتیجه عمل حشره ای به طور طبیعی و با ایجاد شكاف به خارج تراوش می شود. این گیاه را به صورت ساقه های خشك جمع آوری كرده و بروی پارچه ای می گسترانند. با این عمل ترشحات خشك شده گیاه به صورت قطرات بسیار كوچك بدست می آید و به همین شكل در بازار عرضه می شود.

خواص
ترنجبین طبق نظر حكمای طب سنتی گرم، ولی در عین حال تر است. ملین و مسهل است. دوز مصرفى ترنجبین به عنوان ملین بر حسب سن بیمار بین 10 تا 70 گرم است كه با كمى آب مصرف مى شود. این گیاه اگر در مقدار کم خورده شود، ملین و اگر به مقدار زیاد مصرف شود، مسهل است. در تسکین سرفه و درد سینه موثر است. برای تسكین عطش و تب مفید است. خاصیت ضدعفونی کنندگی خوبی دارد و میکروب ها را از بین می برد، به همین دلیل برای درمانبیماری های عفونی مفید است. خوردن ترنجبین با آب پنیر برای اخراج اخلاط سوخته، با ماالشعیر برای دفع اخلاط گرم، با كره برای باز كردن ادرار (در مواردی كه ترشح ادرار بند می آید) مفید است. اگر ترنجبین با آب زیره خورده شود، برای دفع صدای شكم كه با تب خفیفی توام باشد، نافع است. جوشانده آن معرق است. مالیدن روغن برگ های آن برای روماتیسم خیلی نافع است. گل های آن برای بواسیر مفید است. عرق گیاه ترنجبین اگر مدتی کم کم خورده شود، برای دفع سنگ كلیه و مثانه تا حدودی مؤثر است.
بایدها ونبایدهابسیاری از خانواده ها برای بهبود زردی کودک خود از مخلوط ترنجبین و آب قند استفاده می کنند که این مواد، نه تنها تاثیری در بهبود زردی کودک ندارند، بلکه باعث اسهال و استفراغ نوزاد نیز می شوند. در یک مطالعه تحقیقاتی که توسط اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشكی لرستان با هدف بررسی اثر ترنجبین خوراكی در كاهش زردی نوزادان انجام گردید، نشان داده شد که علیرغم باورهای بومی مبنی بر تاثیر ترنجبین در كاهش زردی نوزادی، تجویز این ماده اثر قابل توجهی در درمان زردی ندارد. بیماران مبتلا به حصبه، اسهال خونی، بواسیر، خون ادراری و آبله از خوردن ترنجبین خودداری کنند. ترنجبین برای طحال و اشخاص گرم مزاج مضر است.

جنتیانا

 

مشخصات

یاه سپاس (جنتیانا) ـ خانواده: Gentianaceae ـ نام علمی: Gentiana asclepiadea گیاه دائمی با ساقه های کمانی و برگ های باریک و تخم مرغی به طول ۸ سانتی متر و گل های شیپور مانند به رنگ آبی، بنفش تیره که در فصل تابستان تا پائیز در انتهای ساقه ظاهر می شوند. حداکثر بلندی ۹۰ و گستردگی آن به ۶۰ سانتی متر می رسد.

خواص
جوشانده ریشه جنتیانا، حالت تهوع و استفراغ، دل درد، نفخ شکم و اسهال را درمان نموده و دستگاه گوارش را فعال می نماید. جوشانده جنتیانا، انگل های روده و معده را دفع می کند. جوشانده ریشه جنتیانا، مسکن درد های عصبی و درمان کننده بیماری های صرع و تشنج است.

جوز بویا

 

مشخصات

میوه درخت جوز بویا به طور كلی از دو نوع ثمر كه از نظر طبی و خواص دارویی مورد توجه می باشند تشكیل شده است،یكی مغز هسته كه به فرانسوی موسكاد و به انگلیسی نات مگ گفته می شود و دیگری جدار نازك خشبی توری خارجی هسته كه در اصطلاح طب سنتی «بسباسه» و به فرانسوی ماسی و به انگلیسی میس نامیده می شود. درختی به ارتفاع 8 تا 10 متر و دارای برگ های كلفت به رنگ سبز تیره، میوه ای به بزرگی هلو و دارای دانه ای كه در یك پوشش توری قرمز یا قهوه ای محصور شده است.

خواص
جوز آرام کننده درد معده است. برای درمان قولنج روده، جوزهندی را امتحان کنید چرا که سال ها برای درمان سوهاضمه، اسهال و باد روده مصرف می شده است. گیاه شناس معروف، آندرو گدرت، نویسنده کتاب «درمان بیماری های گوارشی» در این باره می گوید: اسانس و سایر ترکیبات شیمیایی که در جوزهندی پیدا شده به فرد کمک می کند تا دستگاه گوارشش منظم کار کند. برای بهبود هضم، مقداری (نباید از نصف قاشق چای خوری بیشتر باشد ـ چرا که مصرف مقدار زیاد جوز موجب تهوع می شود) جوزهندی را در یک کاسه شوربای آرد جو ریخته و به مدت چند هفته هرروز صبح میل کنید. این گیاه همچنین مسکن دندان درد هم می باشد. ضد عفونی كننده و اشتها آور، كمك به هضم غذا، كمك به رفع تهوع مخصوصا در مسمومیت های غذایی، تسكین دردهای رماتیسمی، تسكین درد دندان و محرك گردش خون است.
بایدها ونبایدهانباید در مصرف این گیاه زیاده روی کرد چون اسانس دانه دارای مواد محرکی است که مصرف مداوم و زیاد آن باعث اختلالات قلبی، تند شدن حرکات قلب، سرخی صورت، سردرد و نوعی مسمومیت می شود. این موضوع در سال های اخیر مورد تحقیق و تایید قرار گرفته و یکی از ترکیباتی که باعث این مسمومیت می شود به نام میریستی سین شناسایی شده است. بنابراین اگر از خواص این گیاه مطلع شدید، در مصرف آن زیاده روی نکنید و همیشه حد اعتدال را نگه دارید. علاوه بر این مصرف زیاد آن سبب ایجاد مشکل در بخش کنترل احساسات در مغز شده و پس از مصرف بیش از حد، احساس نشاط به همراه سستی و رخوت در انسان پدید می آورد که شبیه نوعی مسمومیت است. همچنین برای گرم مزاجان مضر است و سردرد می آورد در این مورد باید با گشنیز خورده شودو مضر كبد و ریه است،آن را باید با بنفشه و عسل خورد.

چای ترش

 

مشخصات

چای ترش یا چای قرمز که به چای مکه نیز معروف است از گیاه رز چینی تهیه می شود که از گلبرگ و دانه های آن می توان به عنوان نوشیدنی استفاده کرد. چای هیبیسکوس دارای رنگ قرمز سیر و طعم ترش است. در عهد باستان از چای سرخ به عنوان شاداب کننده و رفـع کـنـنـده ی عوارض بیماری های قلبی استفاده می کردند. مصرف این محصول در تعدادی از فرهنگ ها مانند چین، مکزیک و حتی اروپا وجود دارد. در سودان و مصر به عنوان یک نوشیدنی تشریفاتی در جشن های رسمی از آن استفاده می کنند. این چای یکی از نوشیدنی های مناسب برای کسانی است که می خواهند جایگزین مناسبی برای چای پیدا کنند.

خواص
نـوشـیـدنـی ایـن گیاه كاهش دهنده فشار خون، خـنـك كـنـنـده بـدن، رقـیـق و تـصـفـیـه كـنـنده خون، كـنترل كننده كلسترول خون، اختلالات كبدی و صفرایی و همچنین آرام بخشی مناسب می باشد و برعكس چای كه باعث دفع آهن می شود چای ترش خود یكی از منابع غنی آهن به شمار می آید.

چای سبز

 

مشخصات

چای علاوه بر اینکه می تواند در آب و هوای گرم رشد کند همچنین می تواند در ارتفاعاتی به بلندی 2100 متر از سطح دریا نیز رشد نماید. چای علاوه بر اینکه می تواند در آب و هوای گرم رشد کند همچنین می تواند در ارتفاعاتی به بلندی 2100 متر از سطح دریا نیز رشد نماید. بهترین چایها را می توان در ارتفاعات یافت جایی که برگهای آن ها به آرامی رشد می کنند و طعم بهتری دارند. با توجه به ارتفاعی که چای در آن ها می روید، برگهای تازه چای بین دو سال و نیم تا پنج سال طول می کشد تا برای چیدن آماده شوند. چای برگهای فراوانی دارد و گلهای آن بسیار شبیه گلهای کاملیاست اما تنها برگهای جوان و کوچک آن برای مصرف چیده می شوند. جوانه زدن چای در مناظق کم ارتفاع هر هفته صورت می گیرد ولی در ارتفاعات بالا، هفته ها طول می کشد.

خواص
كاهش وزن پلی فنول های چای سبز فعالیت آمیلاز بزاق (آنزیم تجزیه كننده قندها) را مهار می كند. جالب است بدانید كه چای بدون داشتن عوارض خطرناك داروهای كاهنده وزن می تواند موجب كاهش وزن، اندازه دور كمر و تری گلیسرید خون مبتلایان به چاقی شود. پوسیدگی دندان: عصاره برگ چای سبز دارای اثرات ضد میكروبی است و از ایجاد پلاك و پوسیدگی دندان جلوگیری می كند. حفاظت از قلب: دانشمندان ماده ای شیمیایی را در چای سبز شناسایی كردند كه در حفاظت از قلب در برابر آسیب های مختلف موثر است. كارشناسان "موسسه بهداشت كودكان انگلیس" در مطالعه روی تركیبات چای سبز موفق به شناسایی ماده ای شیمیایی به نام "اپیگالوكاتچین سه گالیت" شدند كه می تواند مرگ سلول ها را پس از حمله قلبی یا سكته كاهش دهد. این دانشمندان اعلام كردند: ماده شیمیایی موجود در چای سبز مانع از فعالیت پروتئینی به نام "استات یك" می شود كه پس از رویدادهای استرس آمیز نظیر حمله قلبی یا سكته در درون سلول فعال می گردد. "اپیگالوكاتچین سه گالیت" همچنین روند بهبود سلول های قلبی را سرعت می بخشد و موجب كاهش صدمه به آن می شود. از طرفی یكی از عوامل اصلی امراض و حمله های قلبی، وجود كلسترول بالا در خون انسان است. چای سبز علاوه بر داشتن ویتامین های A و C (آنتی اكسیدان های قوی)، باعث كاهش كلسترول در خون نیز می گردد كه این موضوع خطر احتمال حمله قلبی و امراضی از این قبیل را پایین می آورد. كاهش تری گلیسیرید: كاتچین موجود در چای سبز، فعالیت آنزیم لیپاز را (آنزیم مسئول هضم چربی ها) در لوزالمعده مهار می كند، در نتیجه، شكستن چربی با سرعت بسیار كمی صورت می گیرد و چربی خون با سرعت كمی بالا می رود. با توجه به این كه افزایش تری گلیسیرید خون بعد از مصرف هر وعده غذایی یك عامل خطر در بروز بیماری قلبی است، مصرف چای سبز در بین وعده های غذایی روشی مناسب جهت كاهش تری گلیسیرید خون است. كاهش فشار خون: مصرف نیم تا 5/2 فنجان چای سبز در روز احتمال بروز پُرفشاری خون را تا 46 درصد كاهش می دهد. جلوگیری از دیابت: چای سبز قادر است از عوارض ناشی از دیابت مانند آب مروارید و بیماری های كلیوی به طور معجزه آسایی جلوگیری كند. چای سبز با مهار كردن فعالیت آنزیم آمیلاز بزاق و روده كه مسئول هضم نشاسته است، باعث می شود كه نشاسته با سرعت آهسته تری بشكند و در نتیجه قند خون با سرعت كمی بالا برود. پیشگیری از بیماری های ایمنی خودكار بدن ( با استفاده از چای سبز): پژوهش گران اعلام كردند مصرف چای سبز از ابتلا به بیماری های ایمنی خودكار بدن جلوگیری می كند. تحقیقات پژوهش گران دانشكده پزشكی ژورژیا حاكی از آن است كه مصرف چای سبز علاوه بر مؤثر بودن در كاهش ابتلا به سرطان، باعث محافظت افراد در برابر بیماری های ایمنی خودكار بدن می شود. چای سبز از گسترش آنتی ژن هایی كه می توانند موجب تحریك ایمنی بدن شوند جلوگیری می كند. نتایج تحقیقات حاكی از آن است وجود ماده ای موسوم به EGCG در چای سبز باعث متوقف شدن التهاب و تاثیرات آن بر روی پوست و سلول های مترشحه بزاق می شوند. در یك اختلال ایمنی خودكار، موسوم به سندرم شوگرن (Sjogren)، سلول های مترشحه بزاق، هدف قرار گرفته و باعث خشكی دهان می شوند و در اختلالی دیگر، پوست ارگان هدف واقع شده و فرد مبتلا به سل جلدی می گردد. شایان ذكر است تحقیقات بیشتر بر روی حیوانات در حال انجام است و تاثیر مفید چای سبز در پیشگیری از آرتریت نیز مشخص شده است.
بایدها ونبایدهااعتقاد بر آنست كه قبل و بعد از دریافت فرآورده های آهن و در شیرخواران نباید از چای سبز یا تركیبات پلی فنول آن استفاده نمود. شواهد موجود حاكی از آنست كه مقادیر بیش از حد در روز با سوخت و ساز آهن تداخل نموده و موجب كم خونی می شود. شواهدی مبنی بر منع مصرف در حاملگی وجود ندارد با اینحال باید با پزشك مشورت نمود. مصرف چای سبز در دوران شیردهی توصیه نمی شود. مصرف بیش از حد كافئین كه در چای سبز و بعضی از عصاره های آن وجود دارد در بعضی از افراد باعث علائمی مانند عصبانیت، بیخوابی و بیقراری می شود. افرادی كه دارای بیماری فشار چشم هستند نباید استفاده كنند و افرادی كه میگرن دارند میزان مصرف كمی باید داشته باشند.

چای کوهی

 

مشخصات

چای کوهی به مقدر زیاد در آمریکا و اروپا پرورش می یاید و معمولا بصورت خودرو در میان مزارع گندم و ذرت یافت می شود. چای کوهی در اروپاو آمریکا بنام سنت جونز شهرت دارد و مدتی است که بسیار معروف شده است. جالب است بدانید که روغن چای کوهی برای مدت سه قرن در انگلستان تنها داروی زخم ها بوده است. چای کوهی در ایران در دامنه کوه های البرز، کرج، چالوس و مازندران و نقاظ غرب ایران به حد زیاد می روید. در اروپا نانوائی ها این گیاه را خوب می شناسند زیرا کمی از آنرا به در اضافه می کنند که نان را بهتر و خوش طعم تر می کند. گل های چای کوهی برنگ سفید یا زرد می باشند که در بالای ساقه بصورت مجتمع بچشم می خورد. این گل ها کمی معطر و دارای بوی مخصوصی می باشد. میوه چای کوهی بشکل کپسول است.

خواص
از نظر طب قدیم ایران این گیاه گرم و خشک است. ماده قرمز رنگی که در برگ های چای کوهی وجود دارد و با فشار دادن برگ ها از آن استخراج می شود برای التیام زخم ها و درمان سوختگی ها بکار می رود. برای تهیه جوشانده و یا دم کرده این گیاه باید حدود یک قاشق چایخوری برگ و گل خشک گیاه را در دو فنجان آب جوش ریخته و آن را آنقدر بجوشانید تا یک فنجان باقی بماند سپس آنرا مصرف کنید. برخی از خواص این گیاه به این شرح هستند: ضد کرم معده و روده است. ادرار آور وقاعده آور است. گرفتگی صدا را باز می کند و خلط آور است. برای درمان کزاز به کار می رود. اگر برگ آن را بصورت پودر درآورده و روی زخم های عمیق بپاشید آن ها را درمان می کند. درمان کننده اسهال و اسهال خونی است. برای درد دنبالچه بهترین دارو است. اگر مشکوک به خونریزی مغزی هستید و یا احتمال خونریزی مغزی وجود دارد حتما از این دارو استفاده کنید. درمان کننده بیماری مننژیت است. برای درمان فلج به کار می رود. سیاه سرفه را از بین می برد. درد پشت و گردن و خشکی گردن را درمان می کند. برای کم خونی مفید است. چای کوهی اشتها را باز می کند بنابراین می توان آنرا به بچه ها و افراد مسن که اشتها ندارند توصیه کرد. برای رفع افسردگی مفید است. درمان کننده بی خوابی است. در درمان سرماخوردگی معجزه می کند. برای درمان تب و اثر نیش سمی حشرات به کار می رود.
بایدها ونبایدهااستفاده از این گیاه دارویی برای کسانی که قرص ضد بارداری، داروهای ضد آسم و ضد سرماخوردگی و حساسیت مصرف می کنند توصیه نمی شود.

خاكشیر

 

مشخصات

گیاه خاکشی گیاهی است علفی و بوته ای که یک ساله یا دو ساله می باشد. ارتفاع آن گاهی به یک متر می رسد و اصولاً از قسمت های بالای ساقه منشعب می شود. برگ ها دارای بریدگی های زیاد بوده و گاهی نخ مانند شده است. میوه ها به صورت خورجین باریک به طول تا 3/5 سانتیمتر به صورت تقریباً عمودی بر روی انتهای ساقه قرار می گیرند. گل ها کوچک و به رنگ زرد روشن است. دانه ها بسیار ریز و به رنگ تقریباً نارنجی و یا مایل به قهوه ای و بیضی شکل هستند که در یک ردیف داخل خورجین قرار گرفته اند. دانه های خاکشی که قسمت مورد استفاده دارویی گیاه می باشند را پس از رسیدن کامل میوه و در مرداد و شهریور ماه جمع آوری می کنند. طبیعت خاكشیر گرم و تر است.

خواص
خاکشیر فزاینده قوای جنسی و اشتهاآور است. این گیاه مقوی معده و هاضمه بوده و جهت برطرف شدن گرفتگی صدا، نیکویی رنگ رخسار موثر است. خاکشیر باعث کاهش علائم کهیر شده و سردی احشا را به همراه دارد. کاهش خلط سینه و ریه نیز از مضایای دیگر این گیاه است.
بایدها ونبایدهادانه های خاکشی باید در ظروف سربسته، دور از نور، حرارت و رطوبت نگهداری شوند. گاهی دانه های گیاهان خانواده خاکشی که مشابه با آن می باشند به اشتباه توسط مردم مورد استفاده قرار می گیرند، لذا باید به رنگ، اندازه و شکل دانه ها دقت کافی نمود. خاکشیر موجب ایجاد سردرد در برخی از افراد می شود.

خولنجان

 

مشخصات

ریشه گیاهی است از تیره ی زنجبیل و ریشه ی درختی به نام پان که در سرزمین هندوستان و بنگلادش بیش تر می روید. همچنین طبیعت این گیاه گرم می باشد. خولنجان از تیره زنجبیل است. و قسمت مورد استفاده ریزوم آن است. كه پس از خارج كردن از زمین ریشه و ساقه های هوایی آن را قطع می كنند و بقیه را خشك كرده قطعه قطعه میكنند.

خواص
درد معده را تسکین می دهد، مقوی کلیه و اعضای دستگاه گوارش است. بول را کم و شب ادراری را درمان می کند. صدا را صاف کرده و سردردهای رطوبی را تسکین می دهد. قاطع آروق است , درد کمر – رماتیسم و سیاتیک را درمان می کند. زیاد کننده سرعت تکلم است. چهار گرم کوبیده ی آن را با یک لیوان شیر بز تازه دوشیده بخورید. نعوظ را بسیار می کند. بیست و پنج گرم از آن را ساییده , بعد با ۴۰ گرم شیر تازه بجوشانید و بخورید. شهوت را مردان را زیاد خواهد کرد. آن را در دهان نگه دارید و بمکید , بوی بد دهان را برطرف می سازد. مقداری از پودر آن را بخورید و یک تکه از آن را داییم در دهن نگه دارید. لکنت زبان را درمان می کند. آن را چون غبار نرم بسایید , بعد با کمی روغن زیتون مخلوط کرده و هر شب بر پوست صورت بمالید. کک مک صورت را برطرف می کند. محرك و دارای اثر نیرو دهنده و مشابه زنجبیل است، بادشكن و رفع دندان درد است.بایدها و نبایدهاگرد آن عطسه آور است.

دارچین

 

مشخصات

دارچین یکی از ادویه های مشهور مورد استفاده در غذاهای ایرانی است و به عنوان چای نیز بکار می رود. دارچین در واقع پوست خشک شده شاخه های درختی است که محل اصلی رویش آن جزیره سیلان و جنوب غربی هند است. طبیعت دارچین گرم و خشک است.

خواص
از دارچین برای رفع زکام، آنفلوانزا، بی اشتهایی، سوهاضمه، کولیک و نفخ، ضعف و دوران نقاهت بیماری ها، درد عضلات و اسهال کودکان می توان استفاده کرد. دارچین، محرک، آرام بخش و مقوی معده است.
بایدها ونبایدهامصرف مقدار زیاد دارچین، باعث تپش قلب، بی خوابی و افسردگی می شود.

دارفلفل

 

مشخصات

دار فلفل گیاهى است چندساله،بوته مانند داراى ریشه اى ضخیم و برگهاى آن قلبى شكل،نوك تیز،به ابعاد  ٩ ،  ۶ * ۵ ،  ٣  سانتى متر. دمبرگ آن نسبتا دراز است. گلهابه شكل سنبله و گروهى در محل اتصال دمبرگ به ساقه ظاهر مى شود. میوه آن كوچك،گوشتدار،شبیه شاه توت به رنگ سیاه،دانه هاى آن كوچك،سرخ رنگ و به هم پیوسته كه پرده هاى سیاه رنگى بین آن ها قرار دارد. ریشه آن پرگره،ضخیم،پوست ریشه خاكسترى و مغز آن سفید و طعم آن تند است. این ریشه را به فارسى و در بازاردارویى گیاهى ایران«فلفل مویه»مى نامند. این گیاه در ایران نمى روید و در مناطق حارّه و گرم هندوستان و هند و چین و شبه جزیره مالایا انتشار دارد و در سایر مناطق دنیا اغلب كاشته مى شود.

خواص
میوه آن مقوى معده است . داروى مفیدى براى آفتاب زدگى و نزله هاى روده اى و درد معده و در عین حال كرم كش است . از داروهایى است كه براى معالجه زنان عقیم و بعضى موارد اختلالات كلیه اى و مجارى ادرار تجویزمى شود. به طور كلى براى معالجه بیمارى هایى كه موجب پایین آمدن درجه حرارت بدن مى شود مفید است . بویژه براى تسكین سرفه و نزله و سوهاضمه و كولیك نتایج خوبى دارد. معمولا دانه و ریشهاین گیاه و گلها و ساقه هاى جوان آن در طب سنتى مستعمل است. فلفل دراز از نظر طبیعت طبق نظر حكماى طب سنتى گرم و خشك است وخواص میوه آن: محلل مواد سرد،باد و گاز است. و گرفتگى هاى كبد و طحال را بازمى كند. مقوى معده است و به هضم غذا كمك مى نماید. قى را رفع مى كند و محرك نیروى جنسى است و ترشح اسپرم را افزایش مى دهد. مدّر و قاعده آور است. جنین راسقط مى كند و براى صرع و فلج و سرفه سرد و رطوبى و نقرس و سیاتیك مفید است.
بایدها ونبایدهامصرف این گیاه باید در حد مقدار مجاز و با نظر پزشك و كارشناس گیاه درمانى انجام پذیرد.

درمنه

 

مشخصات

دارای شکلی بوته ای و اعضای چوبی و قاعده ساقه های آن سخت و چوبی محصور در برگ های کوچک پوشیده از کرک سفید می باشد. معمولاً گل های آن خوشبو و طعم تلخ است. طبیعت آن خیلی گرم و خشک است. درمنه و افسنطین ها نامی است که در زبان فارسی به اغلب قریب به اتفاق گیاهان جنس Artemisa که در ایران می روید گفته می شود. این گیاهان از خانوادۀ Compositae تیرۀ فرعی Radiae هستند. دارای گونه های مختلف با نامهای متفاوت می باشند که اغلب آن ها دارای برگهای تلخ و معطر و خواص داروئی کم و بیش مشابه هم می باشند. این جنس در ایران 34 گونه گیاهی علفی یکساله و چند ساله دارد که در سراسر ایران پراکنده اند. گونه های انحصاری آن در ایران عبارتند از A. Melanolepis، A. Kermanensis. گونه A. Sieberi با ارزش ترین آن ها از نظر تغذیه دام و از گیاهان بردبار مناطق بیابانی و نیمه بیابانی ایران است.

خواص درمانی

در نواحی مختلف از آن برای دفع کرم استفاده بعمل می آید. بعلاوه اثر ضد نفخ، رفع سرفه و سردرد، ضد کرم، ضد عفونی کننده و حشره کش دارد. اسانس آن به طور خفیف دارای اثر ضد کرم است. آزمایش های مختلف، جودسانتونین را حتی در مقادیر کم در آن مشخص ننموده است. میزان اثر اساسن درمنه روی کاندیدا آلبیکنس با می باشد.
بایدها ونبایدهااسانس درمنه بواسطه بلوک کانال های کلسیم دارای اثرات آنتی اسپاسمودیک بوده به گشاد کردن برونشها کمک می کند. اسانس درمنه پس از ورود به سیستم تنفسی توسط اکسیژن موجود به لاکتون ها تبدیل شده و از طریق مجاری تنفسی و ادرار دفع می گرد. همچنین اسانس درمنه روی قارچ های درماتوفیتی نظیر ایپیدرموفیتون فلوکوزوم، تریکوفایتون روبروم، تریکوفایتون منتاگروفاتیس، میکروسپورم کانیس مؤثر است و از رشد قارچها جلوگیری می کند. همچنین رشد باکتریهای مسبب بوی نامطبوع عرق را مهار می کند.

رازیانه

 

مشخصات

رازیانه دارای 2 نوع می باشد: بستانی و برّی. بستانی را بهترین نوع آن معرفی کرده است و رازیانه ای که به طور متداول مورد استفاده است همین نوع می باشد. طبیعت رازیانه گرم وخشک است. رازیانه گیاهی است معطر، علفی و دوساله كه ارتفاع آن تا 2 متر می رسد ساقه آن دارای شیارهای هم دریف و موازی می باشد برگهای آن نازك و نخی مانند شوید است گلهای رازیانه زرد و بصورت خوشه در انتهای ساقه ظاهر می شود. میوه رازیانه كوچك و بطول حدود 8 میلیمتر و عرض 3 میلیمتر بوده و دارای بوئی معطر و طعمی شیرین می باشد. رازیانه درمناطق مدیترانه ای بخوبی رشد می كند و در ایران در مناطق شمالی كشور در دامنه های كوه های البرز بطور خورد می روید.

خواص
رازیانه با خواص فراوان دارویی، التیام بخش بسیاری از بیماری ها از جمله سرفه و سرماخوردگی است. رازیانه، نوعی گیاه دارویی است كه مصارف مختلفی دارد. تمام بخش های مختلف این گیاه یعنی دانه، برگ و ریشه آن خوراكی است، ولی روغن حاصل از دانه های رازیانه، سمی بوده و حتی مصرف كم آن، می تواند منجر به ایجاد دانه های پوستی، مشكلات تنفسی و حالت تهوع گردد. این گیاه دارای طعم تند، تلخ و شیرین است و كمی به طعم نعناع شبیه است. مصرف رازیانه باعث افزایش شیرمادر و نیز كاهش وزن می شود. اما توجه داشته باشید که مصرف بیش از اندازه این گیاه، ممكن است منجر به تشنج عضلانی و حتی توهم شود. رازیانه تقویت کننده قوای بینایی و معده و کاهنده ریاح است. سبب افزایش تولید شیر می شود به خصوص نوع تازه آن. دم کرده آن به همراه انجیر در برخی از انواع سرفه و آسم و تنگی نفس مفید است.
بایدها ونبایدهابرای افراد گرم مزاج مضر است و هضم آن به کندی صورت گرفته و سبب ایجاد سستی در معده می شود.

رزماری

 

مشخصات

رزماری یعنی معدن خاصیت، یعنی دوست سلامت بدن، یعنی عطر دل انگیز تندرستی! در این مطلب کوتاه گلچینی از خواص این گیاه معطر و روش های استفاده از آن را مرور می کنیم. لطفاً با ما باشید. رزماری حاوی ترکیباتی به نام «کولین» است که چربی های کبد را کنترل می کند و برای دستگاه گوارش بسیار مفید است.

خواص داروی

یاز نظر خواص طبی و دارویی اکلیل کوهی اثر ضد عفونی کننده و معرق داشته و جریان خون را در اندام های شکمی افزایش می دهد و در تحریک میزان ترشح شیره های گوارشی و صفرا بسیار مفید است. این گیاه شفا بخش برای معالجه رماتیسم، فلج، سستی اعضا، تشنج، اختلالات عصبی و تنفسی و همچنیننارسایی کبد و کیسه صفرا مفید و موثر است. این گیاه و سبزی در ایران کمتر مورد توجه طباخان و بانوان آشپز ایرانی قرار گرفته ولی در کشورها ارو. پایی جایگاه ممتازی در آشپزخانه داشته و در تهیه سس ها و هنگام خوردن گوشت کباب وجود آن ضروری است. مصرف اکلیل کوهی باعث گشادی رگ ها و تقویت گردش خون می شود و بنابراین برای جلوگیری از ریزش موها مفید است.

ریشه کبر

 

مشخصات

درختچه ای است خاردار و پر شاخ و برگ که اکثراً بر روی زمین گسترده شده با برگ های باریک و به رنگ سبز روشن و گل آن چهار قسمتی به رنگ سفید بسیار معطر که وسط آن مانند مو است. میوه اش را خیار کبر می نامند و تقریباً به شکل و اندازه بلوط است. رنگ میوه آن سبز رنگ با خطوط موازی سبز و یا زرد کمرنگ است و داخل میوه آن قرمز و پر از دانه های کوچک و لزج است. این گیاه علیرغم ظاهر کوچکش ریشه بسیار محکم و طولانی با پوست زخیم دارد که اغلب پس از خشک شدن از مغز چوبی آن جدا می شود. همچنین این گیاه ممکن است تا سی سال عمر کند. ریشه کبر یکی ازچهار عنصر موجود در ترکیب مشهور چهار اصول (چهار ریشه) است که عبارتند از: ریشه کرفس، ریشه کبر، ریشه کاسنی، ریشه رازیانه که در اقسام بیماری های بلغمی و سوداوی کاربرد دارد.

خواص
ریشه کبر جز گیاهانی است که خواص و کاربرد بسیار زیادی در درمان امراض دارد و از این رو حکما کاربردهای فراوانی را برای آن در زمان انواع بیماری ها ذکر کرده اند. بازکننده گرفتگی های طحال و کبد است و جز بهترین داروهای برطرف کننده مشکلات سپرز (طحال) نام برده شده است. شیخ الرئیس بوعلی سینا می فرماید: سپرز را از ماده سودائی پاک کند و بعد از آن بهبود کامل حاصل شود. پرورده آن با سرکه و عسل دافع و خارج کننده سموم بدن و مدر سودا است. ریشه کبر جهت بهبود فالج و برخی از امراض سیستم عصبی که منبعث از افزایش سردی و یا رطوبات است بسیار تافع است. همچنین ترکیب آن با ادویه های معطر مانند سنبل الطیب، اسطو خودوس، آذخر و عسل تحلیل برنده و خارج کننده و ترشحات لزج سینه است و چون قاطع بلغم است از این رو برای دردهای مفصلی و سیاتیک و نقرس چه به صورت خوراکی و چه ضماد آن نافع است. ترشح ادرار و حیض را زیاد می کند و برای باز شدن خون قائدگی در موارد قطع آن در زنان جوان مؤثر است و نیروی جنسی را افزایش می دهد.
بایدها ونبایدهامصرف این گیاه برای گرم مزاجان مضر است. از این نظر باید با سنکنجین مصرف کنند، همچنین مضر مثانه است و مصلحش انیسون و اسطو خودوس است و مصرف زیاد آن را برای کبد مضر است و مصلحش عسل است.

ریوند چینی

 

مشخصات

یک گیاه علفی است که در فصل بهار و اوایل تابستان می روید. به ساقه زیر زمینی گیاه ریواس راوند می گویند. بهترین نوع ریواس آن است که از کشور چین می آورند و رنگ آن قرمز است و میانه آن زرد رنگ است و به آن ریوند چینی می گویند.

خواص دارویی

طبیعت آن سرد است. مقوی ملین و کرم کش است. لوز المعده را وادار به ترشح انسولین کرده و قند خون را کم می کند. برای رفع جوش بدن مفید است. برای بی اشتهایی، درد معده و بیماری های کبد ی نافع است. باعث تقویت معده و روده شده و تنظیم کننده ترشحات و حرکات معده است. سستی و خماری را بر طرف می کند و مسرت بخش است. برای امراض وبایی و اسهال مفید است. خون را تصفیه می کند. چکاندن آب تازه ریواس در چشم سبب تقویت بینایی واز بین رفتن لکه های سفید چشم می گردد. ترکیب ریواس با آبلیمو و مالیدن آن به صورت باعث از بین رفتن جوش و لک می شود. برای تقویت موی سر نافع است. اگر با حنا مخلوط شود رنگ مو را شرابی می کند.

ریشه ختمی

 

مشخصات

ختمی گیاه بومی مناطق شرق مدیترانه است. گیاهی است علفی و چند ساله که ارتفاع آن به حدود 2 متر می رسد ساقه آن از کرکهای ریز که به رنگ خاکستری می باشد پوشیده شده است. برگ های ختمی دندانه دار، پهن و مانند قلب می باشد. گلهای آن درشت به رنگ سفید مایل به قرمز یا ارغوانی است که بصورت دسته های سه تایی در اواخر تابستان ظاهر می شود. ختمی به علت داشتن گلهای زیبا به صورت گیاه زینتی در باغچه ها کاشته می شود. تمام قسمتهای این گیاه استفاده طبی دارد.

خواص

ریشه ختمی ناراحتی های پوستی را برطرف می كند و پوست را نرم می سازد. سرفه های خشك را از بین برده و تب راپائین می آرود. اسهال خونی را شفا می بخشد. ادرار را زیاد می كند. كمی ترشحات عادت ماهیانه را برطرف می كند. تورم را رفع می كند. ناراحتی های دستگاه ادراری را برطرف می كند. این گیاه همچنین قند خون را تنظیم می كند. بایدها و نبایدهاختمی گیاه مفید و بی ضرری است فقط زنان باردار و مادران شیرده باید از زیاد خوردن آن پرهیز کنند. کسانی که سرد مزاج هستند باید ختمی را با عسل بخورند.

زنجبیل

 

مشخصات

زنجبیل یا زنجفیل گیاهی است با نام علمی ZINGIBER OFFICINALE که به نام عمومی GINGER در دنیا مشهور است. از نام های دیگر آن می توان به جربیل و زنزبیل نیز اشاره نمود. البته گونه های دیگری از این گیاه نیز وجود دارد که در ادامه توضیح داده می شود. زنجبیل، گیاهی است چند ساله که دارای ریزوم های غده ای است. ساقه های گیاه به طور عمودی از ریزوم ها خارج شده و در انتها به گل های زرد و زیبا منتهی می شوند. برگ های این گیاه پهن بوده و با غلافی به ساقه های متصل شده اند. قسمت مورد استفاده زنجبیل، بیخ آن است که پس از پژمرده شدن گیاه، آن را از زمین در می آورند و در تشتی چوبی ریخته، به هم اصطکاک می دهند تا پوست روی آن گرفته شود و بعد مغز چوبی آن را خشک می کنند. این گیاه بومی هندوستان است، ولی در نقاط دیگری از جهان از جمله چین نیز وجود دارد. کشت این گیاه در نقاطی مانند جنوب آسیا، آفریقای شمالی، جامائیکا، مکزیک و ژاپن معمول است. طبیعت زنجبیل: گرم و خشك است.

خواص
زنجبیل جز گیاهان دارویی مهم بوده و دارای خواص متعددی از جمله ضد تهوع، مقوی قلب، ضد لخته شدن خون، ضد باکتری، آنتی اکسیدان، ضد سرفه، ضد سموم کبدی، ضد التهاب، ادرارآور، کاهش اسپاسم، محرک سیستم ایمنی، ضد نفخ، افزایش ترشحات روده ای معدی، پایین آورنده یکلسترول خون، محرک گردش خون مغزی و محرک هضم غذا می باشد. از زنجبیل استفاده های متنوعی می شود. از کاربردهای جدید آن می توان پیشگیری از: تهوع و استفراغ، کم اشتهایی، بی اشتهایی روانی، اسپاسم روده، برونشیت، مشکلات روماتیسم را نام برد. در صنعت غذایی هم به عنوان چاشنی استفاده می شود.
بایدها ونبایدهادر کودکان زیر دو سال نباید استفاده شود. مصرف زیاد زنجبیل موجب سوزش سردل می شود. افرادی که سنگ کلیه دارند، باید قبل از مصرف زنجبیل حتما با پزشک خود مشورت نمایند. اگر داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین و آسپیرین مصرف می کنید، زنجبیل نخورید. مصرف زیاد زنجبیل ممکن است با داروهای قلبی و دیابت تداخل نماید. مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی باید در حد متعادل باشد. مصرف زیاد زنجبیل ممکن است باعث اختلالات سیستم عصبی مرکزی گردد. كسانی كه كبد ضعیفی دارند بهتر است زنجبیل را با احتیاط مصرف كنند.

زنیان

 

مشخصات

گیاهی است علفی، بوته ای و یک ساله که ارتفاع آن تا 90 سانتی متر می رسد. قسمت مورد استفاده ی گیاه، میوه های آن است. این میوه ها کوچک، بیضی شکل و به رنگ زرد مایل به قهوه ای بوده و دارای اسانس با بوی نافذ و مشابه آویشن می باشند. اسانس آن بستگی به محل رویش آن دارد. مهم ترین مناطق رویش این گیاه در ایران، سیستان و بلوچستان، آذربایجان، اصفهان، خوزستان، فارس، کرمان و خراسان است.

خواص
زنیان از قدیم به عنوان ادویه و نگه دارنده ی مواد غذایی مورد استفاده بوده است. همچنین در تهیه پودر کاری، ترشیجات، بیسکویت و مواد خوراکی دیگر به کار می رود. از اسانس آن تحت نام " آجوان اُیل " در هندوستان به عنوان یک ضد میکروب قوی (مشابه تیمول) استفاده می شود. همچنین از آن به عنوان ضد قارچ پوستی و ضد نزله تنفسی می توان استفاده کرد. از رایحه این گیاه، که از میوه های آن به دست می آید، در دهان شویه ها و خمیردندان ها استفاده می گردد. یکی دیگر از کاربردهای زینیان به عنوان ضد کرم و ضد حشره است. محصولات زینیان به اشکال پودر، دئودرانت، پماد، لوسیون و محلول، در بازار عرضه می شوند. این گیاه در صابون سازی و عطرسازی کاربرد دارد. از زنیان به عنوان ضد اسپاسم، درمان امراض ریه،ضد سرماخوردگی،ضد سرفه و ضد یبوست است.

زوفا

 

مشخصات

زوفا درختچه ای است با ساقه های منشعب که ارتفاع آن تا 60 سانتیمتر می رسد این گیاه بحالت خودرو در نواحی جنوب اروپا، ایران، هند،ترکیه و شوروی می روید. برگهای آن کوچک، خط در، نوک تیز و سبز رنگ است که بسیار معطر می باشد. گل های آن آبی و گاهی سفید اند که در انتهای ساقه ظاهر می شود. طبیعت زوفا گرم و خشك است.

خواص

زوفا سرفه و ناراحتی های ریوی را برطرف کرده و خلط آور است. معده را تقویت نموده و نفخ شکم را برطرف می کند. این گیاه ادرار آور است و داروی مفیدی برای مداوای آسم است. زوفا همچنین اشتها را زیاد می کند. برای رفع کم خونی مفید است. افسردگی را برطرف کرده و برای درمان صرع مفید است. برای التیام زخم برگهای زوفا را له کرده و روی زخم بگذارید. کسانیکه تب خال می زنند باید از دم کرده زوفا استفاده کنند. درد شکستگی را می توان با کمپرس زوفا آرام کرد.
بایدها ونبایدهاافراد مبتلا به فشار خون بالا باید از مصرف این گیاه اجتناب کنند. زیرا این گیاه فشار خون را افزایش می دهد. همچنین ممکن است باعث تب و تشنج در کودکان کمتر از 5 سال شود. لازم به ذکر است که مادران باردار و شیرده نباید از روغن یا چای زوفا مصرف کنند. برای مصرف این گیاه حتما با پزشک خود مشورت کنید.

زیره سبز

 

مشخصات

زیره ی سبز گیاهی است بوته ای و علفی به ارتفاع حداکثر نیم متر. ساقه ی این گیاه راست و دارای انشعابات دوتایی است. ریشه ی آن باریک و بلند و به رنگ سفید است. قسمت مورد استفاده ی این گیاه، میوه های آن است که سرشار از اسانس می باشد.

خواص
سقط کننده، ضد درد، بی حس کننده، ضد کرم، ضد چسبندگی پلاکت ها، ضد باکتری، ضد سم، ضد صفرا، ضد باروری، ضد التهاب، ضد اکسیدان، ضد عفونی کننده، ضد اسپاسم، ضد تومور، تقویت کننده ی قوای جنسی، قابض، ضد نفخ، ضد احتقان، معرق، هضم کننده ی غذا، ادرار آور، شیرافزا، دارای خاصیت استروژنی، قارچ کش، لاروکش، فتودرماتیتیک، محرک، تقویت کننده ی معده، تقویت کننده ی رحم و التیام دهنده زخم
بایدها ونبایدهامقدار مصرف این نوع زیره نسبتاً کم است؛ به طوری که مصرف آن را در هر نوبت کمتر از 1 گرم توصیه کرده اند. جنس، گونه، نوع اسانس و ترکیبات گیاه زیره ی سبز با زیره ی سیاه کاملاً متفاوت است و اثرات دارویی آن ها نیز در بعضی موارد تفاوت دارد؛ به همین دلیل میزان مصرف آن ها نیز متفاوت خواهد بود. مقدار مصرف زیره سیاه، که در بسیاری از غذاها مصرف می شود، می تواند ده برابر زیره ی سبز باشد.

زیره سیاه

 

مشخصات

زیره سیاه گیاهی است دوساله که ارتفاع آن به ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر می رسد، ریشه اش راست و دوکی شکل و گوشت دار و ساقه اش بی کرک و شفاف است و برگ هایش به رنگ سبز و در قسمت فوقانی ساقه دارای دمبرگ کوتاهی است که انتهای آن به صورت غلافی ساقه را فرامی گیرد، گل آذین آن چتر مرکب و گل هایش کوچک و سفید رنگ است و میوه اش بیضی شکل به رنگ قهوه ای تیره یا مایل به زردو شفاف است و زیره در کرمان بیشترین سطح کشت را دارد. طبیعت زیره سیاه گرم و خشك است.

خواص
زیره غنی از املاح معدنی همچون آهن، مس، کلسیم، پتاسیم، منگنز و منیزیم است. زیره سیاه دارای خواص مدر، بادشکن، مقوی، زیادکننده شیر، قاعده آور، نیرودهنده، ضد کرم، هضم کننده، ضد تشنج، قابض، معرق ، مقوی معده، قاطع اسپرم است.
بایدها ونبایدهازیاده روی در مصرف زیره بعلت طبع گرم ایجاد کهیر می کند. زیاده روی در مصرف زیره باعث افزایش ترشح تیروئید و در نتیجه لاغری و زردی رنگ چهره خواهد شد.

سپستان

 

مشخصات

درختی به ارتفاع حداکثر 12 متر، با تنه صاف و بدون انشعاب است. اندام هوایی پوشیده از کرک های خشن است. برگ ها چرمی، بیضی، ضخیم و دارای دمبرگ بزرگ است. گل ها قیفی شکل، سفید یا مایل به کرم بوده و به صورت مجتمع قرار می گیرند. میوه ها به صورت شفت و پس از رسیدن کروی شکل، به اندازه گیلاس و به رنگ زرد است و کم کم به سیاهی می گراید. مزه میوه ها شیرین است و در حالت تازه دارای آب و موسیلاژ فراوان است. طبیعت سپستان معتدل است.

خواص
مکیدن میوه در دهان یا آشامیدن آب خیسانده آن، یا جوشانده آن جهت نرم کردن سینه، حلق، خشونت و گرفتگی صدا، سرفه گرم و خشک، تسکین صفرا، عطش، سوزش ادرار ناشی از صفرا، خروج کرم معده، اسهال گرم مزاجان، مواد سوداوی، بلغم شور، اصلاح ادویه مسهله، تبهای گرم صفراوی، دموی، بلغم شور و زخم روده ناشی از ادویه حاد به کار می رود. در طب سنتی مصرف میوه آن تا 30 عدد یا 10 مثقال در روز ذکر شده است، میزان مصرف این میوه برای نرم کردن سینه و گرفتگی صدا به صورت تنها یا مخلوط با میوه و دانه های لعابدار، 30، 5 عدد ذکر شده است.

سقز

 

مشخصات

سقز صمغ، رزین یا شیره غلیظ درختی به نام بنه یا درخت پسته وحشی است. معمولا از تنه این درخت در فصل خزان به طور طبیعی یا با دادن شکاف، صمغی خارج می شود که در فارسی به آن سقز گویند و در آدامس مورد استفاده قرار می گیرد و همچنین خواص درمانی و صنعتی زیادی دارد. شیره سقز در زمان ترشح از تنه درخت به رنگ سبز روشن بوده و غلیظ و چسبناک است و به عنوان یک مسهل و ملین در درمان یبوست کاربرد دارد و چون مقوی معده بوده و به هضم غذا کمک می کند و اشتها آور خوبی است حکمای مشهوری چون بوعلی سینا از آن برای درمان یک سری از بیماری های گوارشی استفاده می کرده اند.

خواص
سقز همچون آنتی بیوتیک تا حدودی با باکتری عامل اصلی زخم معده و اثنی عشر مقابله می کند ضمن این که بسیاری از اهالی محلی، شیره خام سقز را در حالت ناشتا می خورند، چون عقیده دارند موجب دفع سنگ کلیه می شود. سقز می تواند به عملکرد بهتر کبد و طحال نیز کمک کند و ضماد آن با پیه آب شده برای نرم کردن ناخن های تاب دار و خشک و التیام شقاق نشیمنگاه مفید است و مخلوط آن با روغن زیتون برای برطرف کردن ورم و ترک پوست و خارش بدن، بسیار سودمند است. از دیدگاه حکمای طب سنتی مالیدن شیره سقز روی زخم به التیام آن کمک می کند و از بخار پخت سقز برای تقویت چشم استفاده می شده و می تواند به تسکین دردهای مفصلی و روماتیسمی کمک کند و برای آسم و برونشیت مفید است. با جویدن آدامس طبیعی سقز بر میزان ترشحات بزاقی افزوده و از میزان اسید دهان کاسته می شود و این خود عاملی برای رفع بوی بد دهان و پیشگیری از پوسیدگی دندان است و برای افرادی که دچار خشکی دهان هستند جویدن مستمر سقز توصیه می شود.
بایدها ونبایدهادر زمان خرید آدامس طبیعی سقز انواعی را که مورد قبول وزارت بهداشت و دارای تاریخ مصرف است انتخاب یا سقز تصفیه شده را از عطاری های مجاز تهیه کنید و از خرید انواعی که بدون نام و نشان بوده و اغلب توسط دستفروشان دوره گرد به فروش می رسد اجتناب کنید. خوب است بدانید سقز برای تهیه آدامس طبیعی باید تصفیه و ترکیبات روغنی و غیر خوراکی آن حذف شود که این فرآیند باید تحت نظر متخصصان مربوط و در شرایط بهداشتی انجام شود. متاسفانه سقزهای بی نام و نشان اغلب به صورت سنتی و محلی و در دیگ هایی که از نظر بهداشتی غیراستاندارد بوده پخته می شوند که خود می تواند موجب بروز برخی ناراحتی های گوارشی در مصرف کننده شود. از سوی دیگر به دلیل آن که در روش سنتی در زمان استخراج تدریجی شیره سقز از تنه درخت به درون ظروف گلی، روی این شیره چسبناک گرد و خاک می نشیند احتمال این که محصول بار میکروبی بالایی داشته باشد زیاد است.

سنا

 

مشخصات

این گیاه اولین بار توسط پزشکان عرب در 9 قرن قبل از میلاد مسیح (ع) استفاده شد. سنا با اثر مسهل و ملینی که دارد، به عنوان یک داروی مؤثر برای درمان کوتاه مدت یبوست به کار می رود. نام های دیگر آن: سانا، سنای مكی، سنای حجازی، سنای هندی، هندی سنا، كوسِن، نیلتاك، سناكوری سنه، كاسیه، التربه، دیدوال، نیل تات، كاس پیند، الوی و سیا می باشد.

خواص
طبع آن گرم و خشك است و ملین می باشد. برگ سنا در اثر جوشاندن خاصیت مسهل بودنش را از دست می دهد. تصفیه كننده خون است. دمكرده این گیاه قاعده آور می باشد. سنا مسهل بلغم، صفرا و اخلاط سوخته می باشد به خاطر همین درخشان كننده پوست است. برای بیماری صرع مفید است. جهت میگرن و سردرد كهنه نیز مفید می باشد. برای درمان سیاتیك و نقرس از دمكرده سنا می توان استفاده كرد. جهت تسكین درد مفاصل و درد كمر برگ سنا را در روغن زیتون جوشانده سپس صاف نموده میل كنند و به محل درد بمالند و یا ۵ گرم برگ سنا را با عسل مخلوط نموده به مدت ۷ روز میل كنند. جهت درمان عوارض پوستی برگ سنا را در سركه دم كرده سپس به محل بمالند. جهت رفع شقاق دست و پا از دمكرده آن بنوشند و به محل بمالند. جهت درمان خارش پوستی لكه های سیاه و سفید پوست، زخم های كهنه و رفع ریزش مو برگ سنا را در سركه پخته به محل بمالند. جهت تنگی نفس از دمكرده این گیاه می توان استفاده كرد.
بایدها ونبایدهابرای كاستن عوارض جانبی سنا نظیر قولنج آن را با گشنیز، دارچین، زنجبیل، انیسون و هل مخلوط نموده میل كنند. خانم هایی كه بچه شیر می دهند و خانم های باردار از خوردن سنا خودداری كنند.

سنبل الطیب

 

 

مشخصات

سنبل الطیب گیاهی است علفی و چن ساله كه ساقه آن بطور عمودی تا ارتفاع دو متر بالا می رود. این گیاه بصورت وحشی در جنگل های كم درخت، در حاشیه جویبارها و گودال ها در بیشتر مناطق آسیا و ایران می روید. سنبل اطیب دارای بویی مطبوع است و گربه بوی این گیاه را از فاصله دور تشخیص میدهد. طبیعت سنبل الطیب گرم و خشك است.

خواص

این گیاه اثر ضد تشنج دارد. در رفع ناراحتی های عصبی و هیستری مفید بوده و ضد اسپاسم و آرام بخش است. سنبل الطیب تب بر است. بیخوابی را درمان می كند. ضد كرم معده و روده است. میگرن را برطرف می كند. سردرد های ناشی از سیگار كشیدن و مصرف الكل را رفع می كند. در برطرف كردن ددر سیاتیك موثر است. تقویت كننده نیروی جنسی است.
بایدها ونبایدهاتحقیقات مختلف نشان می دهد که این گیاه هیچ گونه اثر مخربی روی توانایی افراد برای رانندگی و کار با ماشین آلات مختلف ندارد. تنها مورد گزارش شده، حمله قلبی شدید در مردی بود که سالیان دراز از سنبل الطیب به میزان 5 تا 20 برابر مقدار توصیه شده مصرف می کرده است و آن را به طور ناگهانی کنار گذاشته بود. به هر حال، هنگامی که سنبل الطیب بر اساس مقدار توصیه شده مصرف شود، منجر به اعتیاد و وابستگی به آن نخواهد شد. در مورد دیگری که در یک دانشجوی 18 ساله که قصد خودکشی داشت مشاهده شد، تنها علائم گزارش شده عبارت بودند از خستگی مفرط ، درد شکمی، رعشه و لرزش در دست ها و پاها. این فرد از 000/20 میلی گرم ریشه سنبل الطیب استفاده کرده بود که چیزی در حدود 40 تا 50 برابر مقدار توصیه شده است. به نظر نمی رسد که مصرف سنبل الطیب قبل از خواب موجب ایجاد مشکل در هوشیاری و تمرکز فرد در صبح شود. با این که تا کنون دلایل شناخته شده ای برای منع مصرف این گیاه در بارداری و شیردهی گزارش نشده است، اما بی خطر بودن آن نیز به اثبات نرسیده است. بنابراین باید در مصرف آن احتیاط کرد.

سورنجان

 

مشخصات

سورنجان گیاهى است علفى و پایا از تیره سوسنى‏ها، از دسته سورنجان ها كه در غالب ماخذ به نام سورنجان ضبط شده. سورنجان داراى پیاز بزرگ و گوشت‏ دار و محفوظ در پوشش هاى نازك و ریشه افشان است. سورنجان در مزارع مرطوب اروپا و بریتانیا مى‏ روید. در ماه هاى تیر و مرداد دانه‏ها از كپسول هاى رسیده جمع آورى مى‏شود. ساقه زیر زمینى سورنجان را در پاییز یا بهار كنده و در سایه‏ها یا آفتاب مى ‏خشكانند.

خواص
سورنجان داراى اثر ضد نقرس است، به‏ طورى كه از این نظر باید سورنجان را داروى‏ اختصاصى نقرس حاد ذكر كرد. در دوران درمان نقرس با سورنجان همواره باید به این نكته توجه داشت كه به مجرد از بین رفتن درد و عوارض نقرس مصرف سورنجان قطع و مجددا هنگام بروز عوارض تجدید گردد. فرآورده‏هاى سورنجان ضمن رفع عوارض نقرس، اثر شدید بر روى معده و روده دارد. كولشى سین چون از راه كلیه به تأنّى دفع مى‏شود. از این نظر نباید براى مبتلایان به ناراحتیهاى كلیه تجویز مى‏گردد. بوییدن گل سورنجان باز كننده موى رگ هاى بسته شده در مغز و محلل باد و نافع سر درد از سردى مى‏باشد در علاج درد مفاصل، بدلش به وزن آن برگ حنا و نیم وزنش مقل كبود مى‏باشد. سورنجان در درجه دوم سرد و خشك است، رنگ صورت را شفاف مى‏كند و همراه با زنجبیل و زیره نافع درد و مرض نقرس مى‏باشد. استعمال زیاد سورنجان بر ورم، آن را سخت و غلیظ كرده و باعث تشنج مى‏شود. سورنجان سفید همراه با پونه، زیره و زنجبیل نافع نقرس مى‏باشد.
بایدها ونبایدهاچنانچه كسى سورنجان نوع سیاه و سرخ سمى را خورده باشد با شیر گاو، و قى كند تا دفع ضرر بشود.

سیاه دانه

 

مشخصات

سیاه دانه یا سیاه تخمه دانه های ریز، سیاه رنگ و منشوری شکلی است که سه وجهی یا گرد بوده و سطحی ناصاف دارد. پس از کنده شدن پوسته رویی دانه ها، مغز سفیدرنگ و روغنی آن نمایان می شود که بسیار خوشبو (مانند بوی لیمو) است. طبیعت سیاه دانه گرم و خشک است.

خواص

سیاه دانه طبیعت گرمی دارد. به دلیل داشتن ماده ای موسوم به تیموکیتون، دارای اثرات ضد تشنجی است. بررسی ها نشان می دهد سیاه دانه می تواند موجب تاخیر در زمان شروع تشنج و کاهش مدت آن شود. در کاهش نفخ شکم و دفع گازهای معده موثر است. زیاد کننده شیر مادران است. قاعده آور است، یعنی عادت ماهانه را باز می کند. ضد کرم است. مصرف سیاه دانه با سرکه باعث دفع کرم دستگاه گوارشی می شود. استفاده از مخلوط سیاه دانه آسیاب شده با عسل برای تسکین درد رحم و پس درد زایمان مفید است. غرغره کردن جوشانده سیاه دانه در سرکه باعث تسکین درد دندان و محکم شدن دندان می شود. بایدها و نبایدهاگرچه احتمال دارد با توجه به اثرات درمانی مختلف، این گیاه با بعضی از داروهای فشارخون، شل کننده عضلات، متسع کننده ریه، ضددیابت، ضد افسردگی، شیمی درمانی، بی حسی، مدر و غیره تداخلات داشته باشد و موجب کاهش یا افزایش عوارض یا اثرات شود، اما اطلاعات کامل و بالینی در دسترس نیست. مشورت با پزشک توصیه می شود.

شاه تره

 

مشخصات

شاه تره یا شاتره گیاهی است با نام علمی Fumaria officinalis و یا گونه های دیگری از جمله f. Vaillantii که از خانواده شاه تره است و نام عمومی آن در جهان Fumitory است. گونه اول که گیاه اصلی دارویی آن است بومی اروپا و آسیاست. شاه تره گیاه خوشه ای با شاخه های سبز و گل های سفید مایل به صورتی رنگ است که میوه های کوچک و کروی دارد. این گیاه در مزارع، باغ ها و زمین های کشاورزی می روید. شاه تره اکثراً در کنار جاده ها و یا به عنوان علف هرز مزارع می روید و بیشتر توسط کشورهای شرقی اروپا صادر می شود. قسمت مورد استفاده آن شامل برگ، ساقه و گل هاست که به طور مخلوط با هم استفاده می شوند.

خواص
پزشکان اروپایی و آمریکای شمالی «شاه تره» را در گروه گیاهانی قرار می دهند که مصارف درمانی متنوعی دارند زیرا این گیاه برای تسکین درد، بند آوردن خونریزی، سم زدایی از بدن، درمان بیماری های انگلی و درمان یبوست سودمند است. همچنین برخی از پزشکان آلمانی و فرانسوی این گیاه را به عنوان دارویی موثر برای تصفیه خون تجویز می کنند. مهم ترین مصرف این گیاه برای برطرف کردن بیماری های پوستی مانند اگزماست که این اثر را مربوط به وجود اسید فوماریک موجود در آن می دانند. اسید فوماریک ماده ای است که به میزان قابل توجهی در این گیاه وجود دارد و در سال های اخیر آن را به طریقه مصنوعی نیز تهیه می کنند که در بعضی از داروها نظیر داروهای پسوریازیس (نوعی بیماری پوستی) مصرف می شود. از عصاره گیاه شاه تره می توان در کنترل علائم بیماری مزمن پوستی پسوریازیس نیز استفاده کرد. پزشکان در مورد تأثیر گیاه شاه تره بر کاهش قند خون و مقابله با دیابت اظهار داشتند: آزمایش 15 روزه روی موش های مبتلا به دیابت نشان داد که این گیاه می تواند در کاهش گلوکز خون و کلسترول موثر باشد. از دیگر خواص درمانی گیاه شاه تره و عصاره آن می توان به بهبود اختلالات کبدی اشاره کرد. بررسی های چندین مطالعه نشان می دهد ترکیب های موجود در شاه تره از آسیب رساندن به کبد جلوگیری می کند.
بایدها ونبایدهاباید به خاطر داشته باشید که مصرف مقادیر زیاد عرق شاتره ممکن است باعث لرز، تشنج و حتی مرگ شود. در مورد مصرف شاه تره در طول دوران بارداری و شیردهی اطلاعات متناقضی وجود دارد و بهتر است در این دوران مصرف نشود.

شکر تیغال

 

مشخصات

نام های دیگر آن در قدیم شکرتیار، خارشکر و تیغ قندک بوده است. شکر تیغال که براحتی در آب حل می شود دارای ۲۳ درصد قند ترهالوز، طعمی شیرین و لعاب دار است و بعنوان لینت بخش و برطرف کننده سرفه و نیز پائین آورنده تب مصرف می شود. شکرتیغال گیاهی است خاردار بشکل خارخسک که گل هایش به شکل گلوله ای خاردار و آبی رنگ در انتهای ساقه قرار دارند. بر روی برگ ها و ساقه این گیاه حشره ای از راستای قاب بالان بنام خزوکک برای نگهداری تخم ها و نوزاد خود پیله ای می تند به اندازه یک فندق که سفیدرنگ است. نوزاد پس از آن که به حشره بالغ بدل شد پیله را سوراخ می کند و از آن خارج می شود. جنس پیله این حشره که از ترشحات گیاه شکرتیغال ساخته شده ترکیبی از مواد سلولزی و نشاسته و مواد ازته و به مقدار زیاد (در حدود ۲۵ درصد) قند مخصوصی بنام ترهالوز است. شکر تیغال ( شکرکه ) طبیعت سرد و نیمه مرطوب دارد.

خواص
در پزشکی قدیم از این پیله که بنام شکرتیغال یا گل تیغال مینامند بعنوان ملین و متعادل کننده دستگاه گوارش استفاده می کردند. کر تیغال (شکرکه) برای درمان و یا تخفیف بیماری های ریوی به عنوان خلط آور، برطرف کننده سرفه، تحریک دستگاه تنفسی تحتانی، ملین سینه، رفع خشونت سینه، صاف کردن صدا و رفع خشکی گلو، درمان تنگی نفس و آسم استفاده می شود. درمان های دیگری از قبیل درمان افسردگی، یبوست و چاقی، تب بری، متعادل کننده دستگاه گوارش، تسکین سوزش سردل نیز برای این گیاه ذکر شده است. شکرتیغال (شکرکه) برای معده و دردهای احشایی موثر است. خاصیت نوتروپیک دارد و اثر مثبتی بر حافظه و قدرت یادگیری دارد. به واسطه اثرات آنتی اکسیدانتی تری هالوز، شکر تیغال می تواند به عنوان یک ضد سرطان کاربرد داشته باشد. شکرتیغال در طب سنتی به عنوان طعم دهنده به کار می رفته است. در پزشکی قدیم به عنوان ملین و متعادل کننده دستگاه گوارش استفاده می کردند. اغلب شکر تیغالها (شکرکه) حاوی حشره نمی باشد ولی در بعضی موارد نیز حشره داخل آن است. زمانی که شکر تیغال که همان پیله یا غلاف حشره است، تازه باشد کمی شیرین است، ولی وقتی که کهنه شده باشد شیرینی آن خیلی کم می شود و طعم نشاسته ای پیدا می کند.

شکر سرخ

 

مشخصات

شکر سرخ عصارۀ نیشکر است اکثراً در سرزمین های هند، مصر، چین، خوزستان و عمان می روید. شکر سرخ از نی شکرهای سرخ رنگ به عمل می آید بدین شکل که نی آن را گرفته و پوست می کنند، سپس آن را کوبیده و آب آن را می گیرند. و بعد آن را طبخ می نمایند تا منعقد شود. در گذشته برای سفید کردن شکر، شکر را با آب حل می کردند سپس تصفیه می نمودند و با شیر و سفیده تخم مرغ می پختند و در نهایت منعقد شده و شکر سفید به دست می آمد که طبع آن نیز از گرمی و تری به خشکی می گرایید و خواص آن تغییرات به سزایی می کرد و اما امروز برای سفید کردن شکر از مواد شیمیایی استفاده می شود که علاوه بر تغییر مزاج و طبیعت آن مشکلات عدیده ای در سلامتی بدن انسان ایجاد می کنند. اگر شکر را زیاد تصفیه کنیم و در نوبت های مختلف مورد تصفیه قرار گیرد حلاوت و حرارت آن کمتر و معتدل تر می گردد و حال آنکه طبیعت آن نیز دگرگون می گردد. مثلاً شکر سرخ در آخر دوم گرم و در آخر اول خشک است و آب نیشکر در دوم گرم و در اول تر است و حال آنکه شکر سفید در دوم گرم و در اول خشک است. در واقع شکر هر چه صاف تر باشد حرارتش کمتر و هرچه کهنه شود خشکی در آن غالب می شود و بر یبوست و خشکی آن افزوده می گردد.

خواص
ملین و روان کنندۀ شکم است. و برای حلق و سینه و ریۀ خشک هم مفید است. چرا که جلا دهندۀ رطوبات آن هاست. به عمق بدن بسیار سریع نفوذ می کند و برای تقویت ارواح و قوای جسمانی و نیز کبد مفید است. تحلیل برندۀ بادهای روده است و نیز تقویت کنندۀ میل جنسی است. شکر سرخ خون صالح تولید می کند و موجب استحکام اعصاب و استخوان ها می شود و از پیری زودرس پیش گیری می نماید و از همه مهم تر آنکه خلط سودا را رفع کرده و امراض سوداوی را بهبود می بخشد. برای گرفتگی صدا اگر آن را با آب گرم و روغن بادام بنوشند مفید خواهد بود و قولنج و کولیت و ورم و باد روده را نیز با شکر سرخ همراه با روغن گاو درمان می گردد. همچنین برای درد ناف و گرفتگی های شکمی و پاک کردن بقایای جفت از رحم زنانی که تازه وضع حمل کرده اند مفید است. در هنگام احتباس ادرار در مثانه نیز کاربرد دارد.

شیرین بیان

 

مشخصات

شیرین بیان از جمله گیاهان دارویی خودرو است و کمتر مورد کشت قرار می گیرد. برگ های آن مرکب است و از 4 تا 7 زوج برگ به اضافه یک برگچه انتهایی تشکیل یافته است که به سبب ترشح شیره، چسبنده اند. گل های این گیاه به رنگ های ارغوانی، زرد یا بنفش یا آبی مایل به سفید هستند و میوه اش شامل 5 تا 6 دانه مایل به قهوه ای است. ریشه و ساقه زیرزمینی آن مصرف دارویی دارد. شیرین بیان را به صورت قطعات کوچک ریشه گیاه به قطر 5/0 سانتی متر و طول 1/5 سانتی متر می توان از بازار گیاهان دارویی تهیه کرد. طبیعت شیرین بیان گرم و خشك است.

خواص
مهم ترین خاصیت شیرین بیان که جدیدا کشف شده است، درمان زخم معده و سرطان معده است. این گیاه برای تقویت عمومی بدن مفید است و خوردن آن از پیری زودرس جلوگیری می کند و برای نرم کردن سینه موثر است. زخم ها و تاول های پوست را با دم کرده شیرین بیان شست وشو دهید تا زود خوب شوند. گیاه شیرین بیان ملین است و برای درمان سو هاضمه و از بین بردن نفخ شکم مفید است. برای برطرف کردن زخم و التهاب دهان می توان ریشه شیرین بیان را مکید. این گیاه ورم معده را برطرف می کند و تنگی نفس را تسکین می دهد. این گیاه چشم را تقویت کرده و رفع سردرد می کند. برای این منظور 2 گرم ریشه شیرین بیان را پودر کرده و با یک گرم شکر و یک گرم رازیانه مخلوط کنید. سپس آن را در آب خیس کرده و هر روز بخورید. اگر شیرین بیان را قبل از غذا مصرف کنید، برای لاغری موثر است. برای درمان موخوره، دم کرده شیرین بیان را به سر بمالید و برای رفع بوی بد زیر بغل و پا از برگ های شیرین بیان پماد درست کرده در این قسمت ها بگذارید. در طب سنتی از این گیاه برای درمان اسپاسم عضلات و تورم، برونشیت، روماتیسم و ورم مفاصلاستفاده می شود. امروزه نیز عصاره شیرین بیان یکی از اجزا ترکیبی شربت سرفه است.
بایدها ونبایدهادر صورت بالا بودن فشار خون یا ناراحتی کلیه، قلب یا کبد از مصرف شیرین بیان بپرهیزید. اگر باردار هستید از فرآورده های این گیاه استفاده نکنید. اگر شیر می دهید، باز هم از مصرف شیرین بیان بپرهیزید. از مصرف بیش از چهار تا شش هفته شیرین بیان دوری جویند.

صبر زرد

 

مشخصات

صبر زرد یكی از گیاهانی است كه قبل از میلاد مورد مصرف مردم بوده است. كلئوپاترا ملكه مصر پوست خود را هر روزه با آن ماساژ می داد كه از شر آتاب مصر در امان باشد وحتی مصریان آنرا برای مومیائی مدرگان خود بكار می بردند. در كتاب مقدس ام این گیاه بكرات آمده است. صبر زرد فاقد ساقه بوده و لی برگ های آن دراز و تا ارتفاع 30 سانتیمتر می رسد. گلهای این گیاه برنگ زرد می باشد كه در انتهای ساقه ای كه از وسط برگ ها خارج می شود می روید. صبر زرد از نظر طب قدیم ایران گرم و خشك است شیرابه آن به مصرف طبی می رسد.

خواص
تقویت كننده بدن است. یبوست را برطرف می كند و روده ها را تمیز می كند. برای معالجه آسم مفید است. سو هاضمه را برطرف می كند. در معالجه صرع مفید است. اثر ضد كرم درد. خون را تصفیه می كند. برای برطرف كردن خارش ناشی از گزیدگی حشرات شیرابه آنرا روی پوست بمالید. اگزما را درمان می كند. برای معالجه اسهال خونی مفید است. برای رفع ریزش مو، شیرابه آنرا به سر مالیده و موها را با آن ماساژ دهید. گرفتگی كبدی را برطرف می كند. برای التیام زخم ها شیرابه آنرا روی زخم بمالید.
بایدها ونبایدهاصبر زرد اگر باندازه مصرف شود خطری ندارد ولی مقدر زیاد آن باعث اسهال خونی می شود ضمنا زنان شیدره نباید از آن استفاده كنند زیرا صبر زرد از طریق شیر ودر بدن طفل می شود و ایجاد اسهال می كند. این گیاه نیز برای زنان حامله خوب نیست زیرا ممكن است باعث سقط جنین شود.

صندل سفید

 

مشخصات

گیاهى است از خانواده Santalaceae، درختچه صندل كوچك است. برگ‏هاى صندل سفید متقابل، نوك تیز و از نظر رنگ و ابعاد شبیه برگ گردو مى‏باشد. گلهاى صندل سفید خوشه‏اى ساده و میوه صندل سفید تخم‏مرغى كوچك با یك هسته است. ریشه آن داراى ریشكهایى است و آلات مكنده‏اى دارند و با آن به سایر ریشه‏هاى درختان نزدیك خود مى‏چسبند. رنگ چوب صندل سفید در سطح خارجى چسبیده به پوست درخت سفید یا زرد و مغز چوب به رنگ لیمویى و قهوه‏اى روشن است كه داراى اسانس معطر مى‏باشد. صندل سفید درختچه بومى اندونزى است كه به سایر مناطق از جمله هند وارد شده و در برخى مناطق دیگر نیز كاشته مى‏شود. بوى صندل سفید تركیبى از بوهاى گل سرخ و مشك و لیمو و خیلى مطبوع است و طعم صندل سفید تلخ مى‏باشد. طبیعت صندل سفید: سرد و خشك است.

خواص
صندل سفید را به صورت غبار نرم بسایید و مصرف كنید. گرم‏كننده داخلى است، درد را كاهش مى‏دهد، تهوع و استفراغ و سكسكه را قطع مى‏كند، درد كمر را تسكین مى‏دهد، بادشكن است، براى وبا نافع است، فرح‏آور است، مقوى معده و قابض مى‏باشد، براى تحلیل ورمهاى گرم مفید است، خفقان گرم و تبهاى تند صفراوى و ضعف قوه حافظه و ذهن و معده و كبد گرم‏مزاجان را برطرف مى‏سازد. پودر صندل سفید با آب عنب الثعلب و یا با آب حى العالم یا با آب برگ خرفه براى رفع نقرس گرم مصرف مى‏شود. آب جوشانده صندل سفید را بنوشید. مدرّ و ضدّ تب است، اسهال ساده و اسهال خونى را متوقف مى‏سازد. پانزده تا چهل قطره از اسانس صندل سفید را با 3 گرم الكل حل كنید و سه قسمت نمایید و هر سه قسمت را سه بار در روز بخورید. سوزاك را درمان مى‏كند. صندل سفید را به صورت پودر درآورید و با كمى آب خمیر نموده ضماد اندازید. بسیار خنك‏كننده است و سردردهایى كه از گرما ایجاد شده باشد را تسكین مى‏دهد، تب را قطع مى‏كند، حرارت و خارش و التهاب پوستى را برطرف مى‏سازد. پودر صندل سفید را با گلاب و كافور مخلوط كنید و بمالید. سردرد گرم را تسكین مى‏دهد.
بایدها ونبایدهابراى صدا ضرر دارد، مضر نیروى جنسى است به‏طورى كه آن را قطع مى‏كند. مصلح صندل سفید عسل یا نبات است.

صندل قرمز

 

مشخصات

صندل قرمز (سندل قرمز) به فارسى در كتب طب سنتى «صندل قرمز» یا «صندل سرخ» گویند. و به انگلیسى‏Red sandalwood و درخت آن به انگلیسى‏Red saunders مى‏نامند. درخت صندل قرمز از خانواده‏Leguminosae و نام علمى صندل قرمز ‏Pterocarpus santalinus L. مى‏باشد. چوب صندل قرمز به چین وارد مى‏شود و درخت صندل قرمز بومى مناطق هند، حبشه و زنگبار است. چوب آن قرمز است كه به نام صندل قرمز معروف مى‏باشد. در كتب طب سنتى ایران این صندل را در ردیف صندل سفید تحت عنوان صندل نام مى‏برند در صورتى كه چوب دو درخت متفاوت هستند و خواص آن ها نیز تا حدودى متفاوت است.

خواص

صندل در هندوستان از چوب صندل قرمز به عنوان خنك‏كننده و قابض و تونیك، در استعمال خارجى براى ناراحتى‏هاى صفراوى و رفع التهاب و سردرد گرم و كاهش تب و همچنین براى رفع ناراحتى‏هاى پوست و ضمنا براى تقویت دید چشم تجویز مى‏شود. در تایوان از محلولى كه از خیس كرده خاك ارّه آن حاصل مى‏شود، براى كاهش ورم استفاده مى‏شود. در اندونزى خاك ارّه صندل قرمز را با برنج مى‏پزند و براى قطع خونریزى مى‏خورند. به‏طور كلى در طب سنتى از نظر طبیعت صندل سرخ را هم مانند صندل سفید سرد و خشك مى‏دانند و عموما به عنوان معرّق مى‏خورند. بركیل معتقد است كه چوب قرمز آن داروى رفع ناراحتى خون است و در زخمها و جراحتها از آن براى قطع خونریزى و چرك استفاده مى‏شود. بومى‏ها در تایوان از این گیاه به عنوان یك داروى سرى براى معالجه مسمومیت استفاده مى‏كنند.

عناب

 

مشخصات

میوه گیاه که همان عناب نامیده می شود خوراكی است. عناب درشكل ظاهر بیش از 2 یا 3 سانتیمتر درطول است. وقتی میوه عناب نارس است لغزان وسبز است و طعمی شبیه سیب دارد. هسته آن نیز سخت و مخروطی شكل است درخت عناب شبیه درخت سنجد است و در نواحی کوهستانی برخی از مناطق ایران مانند خراسان یافت می شود طبیعت عناب: معتدل است.

خواص

این گیاه در کم فشاری خون و نازایی مفید است. عناب آرامش بخش و ضد بد خلقی بوده و در طب سنتی چین و کره از آن به عنوان دارویی که سبب کاهش اضطراب می شود و تقویت کننده معده و طحال و سیستم گوارشی است استفاده می کنند. خاصیت ضد میکروبی دارد. چای عناب دارای ماده ضد سرطانی ساپونینز است. این چای باعث ترمیم بافت های آسیب دیده و تقویت عضلات می شود. استفاده از مغز میوه در زخم ها و بریدگی ها سبب سرعت بخشیدن به بهبود آن ها می شود. به دلیل محتوای فلور در استحکام دندان ها موثر است.
بایدها ونبایدهاعناب در اشخاص سرد مزاج، تولید گاز و نفخ می كند. این گونه اشخاص باید عناب را با مویز بخورند.

قدومه

 

مشخصات

قدومه گیاهى است از تیره صلیبیان كه علفى است و قدومه داراى گلهاى كوچك و زرد رنگ مى‏باشد و معمولًا در كنار جاده‏ها روئیده مى‏شود. در قدومه اسانس گوگرددارى وجود دارد. دانه‏هاى قدومه به عنوان ضد اسكوربوت و مدر خلطآور به صورت شربت یا دم كرده مصرف مى‏شود میوه گیاه دارویی قدومه خورجین است.

خواص
از میوه قدومه پس از قرار دادن در آب، لعابى خارج مى‏گردد كه به عنوان نرم كننده سینه، رفع درد گلو و گرفتگى صدا در ایران مصرف مى‏شود. گیاه قدومه در نواحى شمالى ایران، منطقه البرز، گیلان، آذربایجان، خراسان و همچنین در خرم‏ آباد و اراك مى‏روید. بعضى قدومه را مقوى باه، چاق كننده جسم و صاف كننده خون دانسته‏اند و بیشتر در همین امراض و علاج آن ها استعمال مى ‏شود.

قرص کمر

 

مشخصات

قرص کمر لغت فارسی است به عربی و هندی حب الفهم، حب القلب نامند. ثمری است هندی؛ شاخه های درخت آن از بیخ رسته مایل به زمین و بر زمین افتاده و هر جا شاخه که از آن به زمین می رسد ریشه می بندد و منبت آن جنگل ها و دو نوع می باشد.

خواص
خواص عمومی این گیاه مشهور گرم کننده و حل کننده و لطیف کننده و اصلاح کننده زخم های پوست و همچنین جهت امراض سرد دماغی مثل فلج و رعشه و سستی عضلات فراموشی مفید و جوشها و رطوبات اضافی و نفخ و تنگی مجاری ادرار را معالجه می نماید. در تقویت حافظه و ذهن و اعصاب و دندان نافع و برای کسانی که مزاج گرم دارند مضر و باعث یبوست مزاج و جنون و سرسام و مالیخولیا و جوش های دهان می شود ضماد آن در ترکیب با سایر داروها برای تمام مرض های سرد نافع خواهد بود. مغز آن لذیذ و بی ضرر و پوست آن نیز مقوی و در سیاه کردن مو به کار می رود.

قره قات

 

مشخصات

قره قات (قره قاط) یا سیاه گیله درختچه ی کوچکی است به ارتفاع تا 60 سانتی متر که دارای برگ هایی بیضوی و به رنگ سبز روشن است. برگ های این گیاه بادوام بوده ولی در زمستان بر روی گیاه باقی نمی مانند. گل ها که در کنار برگ ها می روید سفید مایل به سبز و یا گلی رنگ است. میوه ی این گیاه از نوع سته است و پس از رسیدن کامل به اندازه ی نخود شده و حاوی آب بنفش رنگی می باشد. میوه ای است به اندازه فلفل و در ترشی شبیه به زرشک و افعالی نزدیک به زرشک هم دارد و نام پارسی آن «قرانیا»ست. قره قاط یا قره قات دو نوع است، اردبیلی و کلیبری.

خواص
قره قات از بروز نارسایی وریدی جلوگیری می کند. دید شبانه را افزایش داده و زخم های گوارشی را التیام می بخشد. از دیگر خواص قره قات رفع مشکلات قاعدگی (دیس منوره) بوده و همچنین این گیاه در درمان آب مروارید نیز موثر است.
بایدها ونبایدهامصرف مقدار زیاد قره قات ممکن است مشکلات روده ای، معده ای مانند اسهال ایجاد کند.

کاسنی

 

مشخصات

کاسنی، گیاهی علفی است که ارتفاع آن به طور متوسط به یک متر می رسد؛ دارای ریشه های قوی و نسبتاً طویل می باشد. بر روی برگ ها، بریدگی های عمیقی وجود دارد که در قسمت انتهایی شبیه به مثلث می شوند. گل های آبی رنگ بسیار زیبایی دارد. عمر این گیاه با توجه به شرایط زندگی، یک ساله، دوساله یا چند ساله می باشد. کاسنی در نواحی نسبتاً مرطوب، با ارتفاع کم رشد می کند و بومی نواحی اروپا، هندوستان و مصر می باشد. البته گسترش آن در دنیا زیاد است و در نقاط دیگر از جمله آسیا، آفریقا و قسمت هایی از آمریکا هم می روید. ریشه این گیاه، حاوی حدود 8 درصد پلی ساکاریدی به نام اینولین(INULIN) است. ترکیبات تلخ از جمله لاکتوسین((LAKTUCIN و لاکتوکوپیکرین (LACTUCOPICRIN)، شیکوریک اسید، فلاونوئیدها، گلوکوزیدها، قندها و تانن ها از دیگر ترکیبات ریشه می باشند. همچنین ریشه ی گیاه، حاوی بسیاری ترکیبات بخار شونده ی معطر است که "استوفنون ((ACETOPHENONE" شاخص ترین آن ها می باشد.

خواص
ریشه کاسنی در باز کردن و روان شدن اخلاط بسیار موثر است. ریشه کاسنی، مجاری گوارشی را پاک می کند و بهترین تصفیه کننده خون است. ریشه کاسنی در از بین بردن ورم احشا خیلی مۆثر است. ریشه کاسنی بهترین دارو برای آب آوردن شکم است و در نفخ و تحلیل مواد بسیار نافع است. ریشه کاسنی برای تقویت معده، زیاد کردن ادرار و رفع درد مفاصل و یرقان مفید است و مشکلات صفراوی را بر طرف می کند.

كتیرا

 

مشخصات

کتیرا صمغ و شیره ی گیاهی به نام “گون” است که گونه های مختلفی دارد که به صورت درختچه یا گیاهان علفی چند ساله و یکساله می باشند. طبیعت کتیرا گرم و تر است.

خواص

تقویت کننده موهای خشک: مقدار یک قاشق مرباخوری کتیرای زرد را پس از آسیاب کردن با یک استکان آب مخلوط و هم بزنید به مدت 1 الی 2 ساعت به حال خود رها کنید تا کاملا آب را جذب کرده و آماده شود مقدار یک سر شیشه از شامپویی که به صورت روزانه برای شستشوی سر استفاده می کنید به کتیرای آماده شده اضافه کرده و در حمام سر خود را با مخلوط بدست آمده بشویید این ترکیب یکی از بهترین شوینده ها برای موهای خشک است. تقویت کننده موهای معمولی و چرب: مقدار 2 قاشق سدر را با 1 قاشق کتیرای آسیاب شده مخلوط و با 1 لیوان آب هم بزنید به مدت 1 الی 2 ساعت به حال خود رها کنید تا کاملا آب را جذب کرده و آماده شود مقدار یک سر شیشه از شامپویی که به صورت روزانه برای شستشوی سر استفاده می کنید به کتیرای آماده شده اضافه کرده و در حمام سر خود را با مخلوط بدست آمده بشویید این ترکیب یکی از بهترین شوینده ها برای موهای چرب است. ضد سرفه و خلط آور: کتیرا که برای درمان سرفه های خشک و حتی برای صاف نمودن صدا دارای سابقه طولانی در طب سنتی است و در بسیاری از موارد به همراه ترکیباتی برای درمان گلو درد و سرفه های خشک مورد مصرف قرار گرفته است. مقداری کتیرا را در آب جوش یا شیر بز مخلوط کرده و پس از حل شدن در آب میل شود. روده و معده: با روغن کاری روده ها مانع از طولانی شدن زمان توقف مدفوع در روده می شود برای این کار کافی است مقداری کتیرا را در آب به مدت 1 ساعت خیس کرده پس از طی شدن این مدت قبل از هر وعده غذایی میل نمایید. عفونت و دندان درد: مقداری از کتیرای برگ را روی محل درد قرار داده و نگهدارید این عمل حتی باعث باز شدن محل عفونت در لثه و جذب و در نهایت درمان عفونت دندان می شود در هنگام خرید کتیرا به تمیزی و رنگ شفاف آن دقت کنید. این رنگ هر چه سفید تر و شفاف تر باشد از نظر قیمت گران تر بوده و دارای کیفیت بالاتری نیز هست.
بایدها ونبایدهاهر چه کتیرا شفاف و بی رنگ تر باشد، دارای کیفیت بهتر و قیمتی گران تر است. از انواع کیفیت های مختلف کتیرا که به اشکال و رنگ های مختلف وجود دارند نوع ورقه ای بی رنگ یا سفید، بهترین، مرغوب ترین و گران ترین محصولات کتیرا است. با توجه به این که ژل تهیه شده از کتیرا و آب ممکن است پس از مدتی خراب شود، بهتر است اولا آن را دور از گرما نگه داشت و ثانیاً تازه تهیه نمود. هر چه مقدار آب بیش تری به کتیرا اضافه شود، محلول به دست آمده دارای غلظت کم تری خواهد شد. بعضی از افراد محلول حاصل از کتیرا و آب(امولسیون به دست آمده) را برای حالت دادن موها و تقویت آن به کار می برند. اثر تقویت کنندگی موها توسط کتیرا از نظر علمی به اثبات نرسیده است؛ ولی حالت دهنده ی خوبی می باشد.

كندر

 

مشخصات

کندر صمغ درختی خاردار است به بلندی حدود دو متر که برگ و تخم آن شبیه گیاه مورد است و بیشتر در کوهستآن ها و بویژه در نواحی عمان و یمن میروید و در تابستان صمغ آن را می گیرند. انواع کندر، نوعی که گرد و رنگ آن سرخ است را کندر ذَکَر گویند و آنچه را که سفید و سست است، اُنثی می نامند. طبیعت کندر گرم و خشک است

خواص
کندر پاک کننده قلب و مغز، بادشکن، حابس خون، مقوی دل و مقوی حافظه است مصرف آن با روغن مورد مانع از ریزش مو می شود. اثرات مفید کندر در کاهش قند خون، کاهش چربی خون و محافظت از کبد در بسیاری از بررسی ها مشاهده شده است.
بایدها ونبایدهاتهوع، احساس پری شکم، درد اپیگاستریک، بی اشتهایی و درماتیت

گزنه

 

مشخصات

گزنه گیاه علفی چندساله به ارتفاع 30، 150 سانتی متر با ساقه چهاروجهی سبز تا ارغوانی، تمام گیاه پوشیده از کرک های گزنده، برگ های متقابل دوکی تا تخم مرغی دارد. طبیعت گزنه گرم و خشک است.

خواص

گزنه ملطف اخلاط لزجه و جاذب مواد است. باعث ایجاد قرحه در اعضا بوده و مدر (جاری کننده) بول و حیض و شیر و عرق می باشد. همچنین گزنه افزاینده میل جنسی و پاک کننده سینه و شش و معده، گشاینده دهانه رحم می باشد. گذاشتن برگ کوبیده آن در بینی موجب بندآمدن خون ریزی (قاطع رعاف) می شود. همراه با نمک جهت جراحت گازگرفتگی سگ مناسب است. آشامیدن گزنه با تخم کرفس و شیر گوسفند به غایت مهیج قوای جنسی است. ضماد آن با عسل جهت بزرگ کردن قضیب مناسب است. ضماد برگ آن و طلای آن با عسل بر قضیب و کنج ران محرك باه است. همچنین مصرف خوراکی ریشه گزنه را در مشکلات دفع ادرار بیماران مبتلا به سرطان خوش خیم پروستات مرحله I و II مورد تأیید قرار داده اند.
بایدها ونبایدهاشایعترین عارضه تحریک معده است. احتمال بروز واکنش های آلرزیک نیز به ندرت وجود دارد. از آنجا که گیاه حاوی مقادیر نامعینی از تانن می باشد مصرف همزمان گیاه گلدار شامل برگ ها یا ریشه با غذاهای حاوی آهن ممکن است باعث کاهش جذب آهن شود.

گشنیز

 

مشخصات

گشنیز گیاه بومی جنوب اروپا و مناطق مدیترانه است و در بیشتر نقاط ایران نیز می روید. از زمان های قدیم وجود داشته و حتی مورد مصرف مصری ها بوده است. بقراط این گیاه را می شناخته و برای درمان بیماری های مختلف از آن استفاده می کرده است. در قرون وسطی ضعف جنسی را با گشنیز درمان می کردند. پزشکان قدیم عقیده داشتند گشنیز از سرایت امراض جلوگیری می کند، از این رو به افراد مبتلا به آبله دستور می دادند که آب گشنیز را به دور چشمهایشان بمالند تا میکروب آبله به چشم ها سرایت نکند. گشنیز گیاهی است علفی و یک ساله، به رنگ سبز که ارتفاع آن تا 80 سانتی متر نیز می رسد. برگ های آن به دو شکل ظاهر می شوند. آن هایی که در قاعده ساقه وجود دارند به شکل دندانه دار و دیگری در طول ساقه که باریک و نخی می شود. قسمت مورد استفاده گیاه، ساقه، برگ و میوه آن است. میوه گشنیز گرد و به رنگ زرد است. بوی تازه آن مطبوع نبوده و تقریباً بد بو است، ولی بر اثر خشک شدن این بو از بین رفته و خوشبو می شود.

خواص
تخم گشنیز را پودر کرده و به نسبت مساوی با شکر یا عسل مخلوط کنید که برای تقویت بدن بسیار مفید است. خوردن تخم گشنیز معده را تقویت می کند و به همراه غذا به هضم آن کمک می کند. معده و روده را ضد عفونی می کند و کرم کش است. برای این منظور 2 تا 5 گرم تخم بو داده آن مصرف شود. تخم گشنیز ادرار آور است. برای نرم کردن سینه از جوشانده تخم گشنیز استفاده می کنند، بدین صورت که 10 تا 30 گرم از آن را در یک لیتر آب دم کرده و مانند چای با شکر بنوشید. برای بر طرف کرن تب و سرماخوردگی مفید است. برای این منظور یک سوپ رقیق از آب مرغ و گشنیز تازه تهیه کنید و پس از چند مرتبه مصرف، اثر معجزه آسای آن را ببینید. تخم گشنیز شیر مادران شیرده را زیاد می کند، برای این منظور باید 2 تا 5 گرم از آن را با کمی عسل تناول کنند. تخم گشنیز نیرو دهنده قلب و نشاط آور است. تخم گشنیز قاعده آور است. جوشانده تخم گشنیز یا خوردن تخم گشنیز بو داده، اسهال خونی و بیماری های عفونی روده مثل تب تیفوئید را بهبود می بخشد، چون شدیداً میکروب کش است. برای تسکین درد دندان تخم گشنیز بجوید.

بنفشه

 

مشخصات

بنفشه معطر، گیاهی است علفی، پایا و دارای برگ هایی است كه معمولا از محل مشتركی در ناحیه یقه خارج می گردند. برگ های آن معمولاً به شكل قلب، دارای دمبرگ دراز و واقع برروی سطح زمین است. در كناره دمبرگ آن، جوانه های جانبی ظاهر می گردد. گل های آن منفرد، زیبا، به رنگ بنفش و به ندرت سفید یا گلی است. بنفشه معطر در اكثر مناطق ایران به خصوص در كوهستان ها و در سایه درختان می روید.

خواص 

بنفشه گیاهى مشهور است و ریشه‏اش مثل سایر اجزاى آن خاصیت داروئى دارد. بنفشه خون معتدل بوجود مى‏آورد، مرهم بنفشه با قاؤت جو ورم گرم را فرو نشاند. روغن بنفشه داروى گرى است. بو كردن و بر سر مالیدن بنفشه سردرد را تسكین مى‏دهد. بنفشه التهاب معده را از بین مى‏برد. شربت بنفشه علاج درد كلیه و ملین ملایم است، نیز مقعد بیرون زده را جاى خود مى‏نشاند. دم كرده بنفشه را در بیماریهاى ریوى و التهاب دستگاه گوارش و ادرارى مؤثر نوشته‏اند. برگ و ریشه بنفشه نیز مصرف دارویى دارد.

گل ختمی

 

مشخصات

گیاهی است علفی و چند ساله كه ارتفاع آن به حدود 2 متر می رسد ساقه آن از كركهای ریز كه به رنگ خاكستری می باشد پوشیده شده است. طبیعت گل خطمی سرد و تر است. گل ختمی علاوه بر آن که به دلیل داشتن گل های رنگی و بزرگش در تزئین خانه یا باغچه استفاده می شود، کاربردهای پزشکی و درمانی هم دارد. برگ ها و گلبرگ های گل ختمی را می توان به شکل دم نوش و عرقیات مصرف کرد که برای درمان انواعی از بیماری ها مفید است.

خواص
گل ختمی ملین و برطرف كننده یبوست است. بیماریهای تنفسی را برطرف کرده و سرفه های خشك را از بین می برد. برای رفع گلو درد جوشانده گل ختمی را غرغره می کنند. این گیاه همچنین عادت ماهیانه را منظم می كند.
بایدها ونبایدهاكسانیكه سرد مزاج هستند باید ختمی را با عسل بخورند.

گل سرخ

 

مشخصات

گل سرخ با نام علمی (Rosa) درختچه کوچکی به ارتفاع 60 سانتیمتر تا 5/1 متر است. گل سرخ بوته ای است که از شرق و به خصوص ایران نشات گرفته و پس از جنگ های صلیبی به اروپا راه یافت. انواع متفاوتی از گل سرخ موجود است که بهترین نوع آن در ایران یافت می شود. این گیاه عموماً در زمین های آهکی، در حاشیه جنگل ها و در کنار راه ها و پرچین ها به صورت خودرو می روید و البته در اکثر باغچه ها کاشته می شود. گل سرخ مظهر زیبایی و محبت است و بیشتر به خاطر زیبایی و عطرش کاشته می شود تا خواص دارویی. ساقه های جوانش دارای خارهای ریز و فراوانی است، ولی ساقه های پیرتر خار ندارند. برگ هایش غالباً دارای پنج برگچه دندانه دار و سبز تیره است. گل هایش درشت و منفرد به رنگ سرخ مایل به ارغوانی است. گل ها در اواخر بهار تا اواسط تابستان باز می شود.

خواص
این گیاه دارای خواص متفاوتی است. گلبرگ این گیاه قابض، مقوی، شیرافزا، شاداب کننده، آرام بخش، ضد افسردگی و تقویت کننده جنسی است. گل سرخ مصارف مختلفی دارد و خوراکی بودن آن از دیرباز شناخته شده است. از این گل معطر، در ترکیبات ادویه، تهیه گلاب، تهیه شربت و مربا استفاده می شود. همچنین از نظر کاربرد دارویی، این گیاه دارای خواص ارزشمندی است که گیاه شناسان و اطبای معروف بر آن تأکید کرده اند. ابن سینا درباره ارزش دارویی مربای گل سرخ در درمان بیماری سل و نتایج مفید آن سخن گفته است.

شقایق

 

مشخصات

شقایق گیاهی علفی، زیبا و به ارتفاع ۲۵ تا ۹۰ سانتی متر است و در مزارع، اماكن سایه دار، دشتها و دامنه های كم ارتفاع كوهستانی روستای وسمق وجود دارد. خواب آلودگی از عوارض شناخته شده مصرف این عصاره در حیوانات می باشد، برای همین حیوانات از این گل دوری میکنند. نام های دیگر آن: خشخاش منثور، شقایق سرخ، خشخاش کوهی، خشخاش بستانی و گل دخترو می باشد. گل شقایق در دنیا به عنوان نمادی از سربازان کشته شده در جنگ است.

خواص
جهت رفع بی خوابی ۵ گرم برگ شقایق را در ۲۰۰ سی سی آب جوشانده شب وقت خواب ۴ قاشق مرباخوری بنوشند. جهت درمان برونشیت، آسم، سیاه سرفه و سرفه های مقاوم ۵ گرم گل برگ شقایق را در ۲۰۰ سی سی آب جوشانده روزی ۳ بار هر بار ۲ قاچ میل کنند. جهت درمان سیاتیک ریشه این گیاه را جوشانده تا آب آن به نصف برسد سپس محل درد را کمپرس کنند. جهت یرقان از دمکرده گل برگ های این گیاه ۲ گرم در ۱۵۰ سی سی آب جوش دم کرده روزی ۳ فنجان بنوشند. برای رفع خشکی پوست صورت و برطرف کردن چین و چروک دمکرده شقایق را با روغن زیتون مخلوط کرده به پوست صورت بمالند. برای رفع جوش های آکنه ۱۰ گرم گلبرگ شقایق را در یک لیتر آب جوشانده پوست صورت را با این محلول تمیز کنند. دمکرده گل شقایق خلط آور است. جهت سیاه کردن مو گلبرگ آن را با پوست سبز گردو مخلوط کرده مانند حنا استفاده شود. شستشوی با دمکرده گلبرگ آن ضد اگزما می باشد. کسانی که تپش قلب دارند از دمکرده این گیاه به مقدار ۳ گرم در ۲۰۰ سی سی آب جوش ۲۰ دقیقه دم کرده روزی ۳ فنجان بنوشند.

گل گاوزبان

 

مشخصات

این گیاه توسط رومی ها در اوایل قرن سوم قبل میلاد شناخته و به اروپا معرفی شد. هومر شاعر و مورخ یونانی از این گیاه به عنوان شادی آور و غم زدا نام برده است. رومی ها از سالیان بسیار دور برگ های گیاه را در شراب می خیساندند و از آن به عنوان نوشیدنی ارزشمند جهت آرام بخشی و برطرف نمودن مشکلات عصبی استفاده می کردند. طبیعت گل گاوزبان گرم و تر است.

خواص

این گیاه مفرح و مقوی ارواح و حرارت غریزی و اعضای رییسه (مثل قلب، مغز و کبد) و حواس است. ملین طبع و مسهل صفرا و اخلاط سوخته است. جوشانده آن برای نیکویی حواس و رنگ رخسار و تفریح و رفع خشونت نای و سینه و سرفه و تنگی نفس و درد گلو و سینه و شش و وسواس و خوف و غم و هم و سنگ کلیه و مثانه مفید است.
بایدها ونبایدهامصرف نوع غیر ایرانی در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمی شود. بهتر است افراد دچار مشکلات زمینه ای کبد و مجاری صفراوی در مصرف آن احتیاط کرده و با مقدار کم از آن استفاده کنند.

گل نیلوفر

 

مشخصات

گل نباتی است که در غدیرها و آب ها ایستاده و در ایام گرما بهم می رسد ساق آن نرم و مجوف طولانی به قدر عمق آن ها و برگ آن عریض و بر سطح آب مفروش و گل آن بیرون از آب و الوان می باشد سفید، نیلی، سرخ و ارغوانی و بنفش و زرد ولیکن زردرنگ آن کمیاب و سفید آن کثیرالوجود است. و بعد از ریختن گل آن ثمری به قدر سیبی مدور و در جوف آن تخمه های کوچک سیاه که با لزوجت می باشد بهم می رسد.

خواص
مقوی دل و دماغ و مسکن حرارت آن ها و تشنگی و رافع قروح ظاهری و باطنی حادث از ادویه حاده است آشامیدن گل آن و به دستور بیخ آن حابس اسهال مزمن و قرحه امعا و سیلان منی و منجمد کننده آن و مسکن شهوت باه و مانع احتلام خصوص با شربت خشخاش، مسکن حرارت قلب و کبد و حمیات حاره حادّه است. بیخ آن جهت اسهال مزمن و تحلیل طحال و قروح امعا و سیلان منی و ضماد آن جهت درد معده و مقعده و مثانه و ورم طحال و مقعده.

گلپر

 

مشخصات

گلپر گیاهی چند ساله از تیره جعفری است که بیشتر در نقاط مرتفع کوهستان های ایران و نقاط دیگر می روید، با ریشه های ضخیم و برگ های کاملا بریده که پیشینیان برای آن خواص بسیاری شمرده اند، از جمله اینکه موجب نیروی بدن می شود ولی متاسفانه زیاد مورد توجه قرار نگرفته است.

خواص
گیاهی است مقوی معده و سایر اندام های دستگاه گوارش و دفع کننده نفخ دستگاه گوارش، ترشحات معده را زیاد کرده و سموم بدن را دفع می کند، ضدعفونی کننده و میکروب کش قوی است، خوردن آن شیر زنان را زیاد می کند، خوردن آن به میزان کم، باعث نشاط و شادی شده و در هضم غذا موثر است، برای کمردرد رطوبی نیز مفید بوده و می توان آن را همراه با غذاها میل کرد. گلپر قطع کننده بلغم و دفع کننده باد و نفخ شکم است، بهترین دارو برای معالجه هیستری است، در ریشه آن خواص بی شماری نهفته، اگر از تشنج و ناراحتی های عصبی رنج می برید از آن استفاده کنید. خوردن گلپر ذهن را باز و حافظه را زیاد و نسیان را کم می کند و ابلهی و حماقت را از بین می برد. برای فلج، لقوه و بی حسی اعضا مفید است.
بایدها ونبایدهامصرف مقدار زیاد گلپر سبب سقط جنین می شود. از این رو زنان باردار در خوردن زیاد آن مجاز نیستند.

مرزنجوش

 

مشخصات

گیاهی پایا و معطر از خانواده نعناع است این گیاه دارای عطر خوشایند و بوی مطبوع معطری شبیه آویشن می باشد. طبیعت مرزنگوش گرم و خشک است. مرزنجوش از جمله گیاهانی است که در کشورهای مدیترانه و مکزیک بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. این گیاه منبع عالی مواد کانی و ویتامین است و به بدن کمک می کند با بیماری های متعدد مقابله کند.

خواص
آشامیدن دم کرده آن بازکننده انسداد و گرفتگی های دِماغی (مغزی) و رافع سردرد سرد بلغمی و سوداوی است و زکام را قطع می کند. برای رفع سنگینی معده، نفخ و ناراحتی های کبدی توصیه می شود. در موارد بی اشتهایی، ناراحتی های هاضمه یا صفراوی مؤثر است. شاداب کننده: سه قاشق غذاخوری مرزنگوش خشک را داخل قوری یا کتری دارای 750 میلی لیتر آب است بجوشانید. سپس آن را صاف کرده و با کمی گلاب مخلوط کنید و داخل تشت بریزید و صورت را داخل تشت قرار دهید و با آن آب صورت را بشویید. این گیاه منبع عالی ویتامین K است و روغن آن حاوی اسید چرب امگا ۳ است. به بدن کمک می کند با سرماخوردگی و آنفلوآنزا مقابله کند. مرزنجوش به انعطاف پذیری عضله و مفصل ها کمک می کند.

مقل

 

مشخصات

به طور كلی تمام انواع مقل از نظر طعم تلخ است نوعی از آن به رنگ مایل به سرخ است كه مقل ارزق نامیده می وشد. نوع دیگر آن زردرنگ است كه «مقل الیهود» گویند. زیرا یهودی ها به عنوان بخور معطر از آن استفاده می كنند. و نوعی نیز به رنگ بادنجانی است كه از درختان ناحیة یمن گرفته می شود. مرغوبترین آن ها نوعی است كه خالص بدون مواد خارجی، براق، لزج، چسبنده، نرم و خوشبو باشد. طعم همة آن ها تلخ است و اگر آن را در آتش بیندازند بوی مطبوعی نظیر بوی برگ بو از آن متصاعد می شود.

خواص
مقل طبق نظر حكمای طب سنتی از نظر طبیعت خیلی گرم و خشك می باشد. در هند از صمغ رزینی مقل به عنوان قابض، ضدعفونی كننده، داروی سینه ای و برای افزایش نیروی جنسی، غنی كردن خون، بادشكن و قاعده آور مصرف می شود. ضمناً در موارد مارگزیدگی وعقرب گزیدگی نیز كاربرد شفابخشی دارد. از نظر خواص دارویی طبق نظر حكمای طب سنتی ایرانی برای تنقیه اخلاط لزج سینه و تسكین سرفه های رطوبی، كزاز، تنگی نفس، ضعف كبد، تحلیل بادهای بواسیر و خون منعقد در اعضا داخل شكم، سختی زایمان، نقرس و درد پهلو مفید است. مدر است و قاعده آور و برای ازدیاد ترشح شیر و خرد كردن سنگ كلیه و تسهیل در اخراج بلغم نافع است.

میوه نسترن

 

مشخصات

نَستَرَن (Rosa canina) یکی از گونه های وحشی رز و بومی اروپا، آسیای باختری و شمال خاوری آفریقا است و به آلمانی Hunds، Rose و یا Hagebutte هم گفته می شود. گونه های بسیاری از آن در جنگل های شمال، منطقه ارسباران، و ارتفاعات فوقانی مناطق دیگر ایران بصورت خودرو یافت می شود. گل های آن ریز هستند که به رنگ های صورتی، سفید، قرمز و گاهی زرد یافت می شوند. بوی آن ها ملایم و مطبوع است. نسترن ها در طول جنگ جهانی دوم در باغ های پیروزی آمریکا کاشته می شدند و هنوز هم در نواحی مرطوب و شنی نوار ساحلی خاوری یافت می شوند. نسترن درختچه ای برگریز است. ارتفاع آن از ۱ تا ۵ متر متغیر است و ممکن است بیشتر هم رشد کند. گل های نسترن کوچک و دارای پنج گلبرگ هستند. رنگ آن ها از صورتی تا سفید (معمولاً صورتی کمرنگ) متغیر است. این گیاه بر روی ساقه هایش تیغ های کوچک و تیزی دارد که در بالا روندگی کمکش می کنند.

خواص
میوه نسترن شامل برخی از آنتی اکسیدان ها است. بعلاوه، این میوه، بخاطر دارا بودن ویتامین سی در سطح بالا، در تهیه شربت، چای و نوعی مربا استفاده می شود. در بلغارستان گلبرگ ها را در تهیه شراب شیرین بکار میبرند. در طبّ سنتی اتریش جوشیده میوه نسترن برای درمان عفونتهای ویروسی، نارسایی های کلیوی و مجاری ادراری مورد استفاده بود. در طبّ سنتی ایران مورد توجه خاصی است. برای مثال، خواص زیر برای عرق نسترن ذکر شده است: تقویت کننده قلب و اعصاب آرامبخش و رفع خستگی. برطرف کننده عوارض کمبود ویتامین ث. درمان ورم کلیه. درد معده و اسهال. دفع سنگ کیسه صفرا. رفع بی خوابی. در منطقه ارسباران آش نسترن غذایی محبوب است. نسترن وحشی را خیس کرده بعد از سه روز از آبکش رد می کنند. آب آبکش شده راجوشانده و کفّ آن را میگیرند. بعد برنج را اضافه می کنند. بعد از اینکه برنج پخت حبوبات پخته شده، میوه خشک را اضافه کرده بعد از یک ربع ساعت رشته وروغن رااضافه میکنند. وقتی که رشته پخت، آش آماده است.

میخك (قرنفل)

 

مشخصات

درختی به ارتفاع 10، 12 متر می باشد. برگ ها سبز دائمی، متقابل، بیضوی، نوک تیز و چرمی هستند. گل ها کوچک و مجتمع و به صورت دسته های 10، 25 تایی دیده می شوند. گلبرگ ها گلی رنگ می باشند. طبیعت میخك گرم و خشک است.

خواص

میخک دارای قوت تریاقیت است یعنی خاصیت پادزهری داشته و نشاط آور است. این گیاه تقویت کننده ارواح و اعضای رییسه (قلب،مغز و کبد) و حافظ آن ها است. جهت تقویت مغز و ذهن و فکر به کار می رود. کاهش دهنده سردرد ناشی از سردی و رطوبت مغز است. در درمان بی اختیاری و خروج قطره قطره ادرار مؤثر است. کاهنده نزله های متوالی و برخی سکته ها است. بازکننده (تفتیح) انسدادهای مغزی و سایر بیماری های سرد و تر و سوداوی مغز واعضای دارای بافت عصبی است. جهت تقویت لثه و درد دندان ناشی از سردی مفید است. موجب رفع بدبویی دهان و باعث خوش بویی آن می شود. استفاده از سرمه قرنفل جهت تقویت بینایی مؤثر است. جهت سرفه سرد و تر و تنگی نفس کهنه رطوبی مناسب است. جهت کاهش احساس وحشت و ترس و وسواس کمک کننده است و موجب ایجاد شجاعت می شود. مقوی روده و کبد و کلیه سرد و طحال می باشد. تقویت کننده قوای جنسی و گرم کننده رحم می باشد و برطرف کننده بیماری های سرد اعضای مذکوره است. کاهنده اسفراغ و حالت تهوع است.
بایدها ونبایدهاقرنفل در صورت مصرف بدون رعایت احتیاطات و مقدار مصرف، مضر کلیه و روده ها است.

هل

 

مشخصات

این گیاه پایا و علفی است كه ریزوم آن ساقه های هوائی مانند برگ بهم پیچیده گاهی تا ارتفاع 4 متر خارج می شود. میوه هل بیضی شكل، مانند قلب و برنگ زرد یا سبز روشن بطول 1، 2 سانتیمتر است. طبیعت هل گرم و خشك است.

خواص
هل بادشكن بوده و گاز معده و روده را خارج می سازد. تقویت كننده بدن است. این گیاه ادرار آور و قاعده آور است. هل باعث هضم غذا شده اشتها آور است. همچنین ترشی معده را برطرف نموده و ضد مسمومیت است.بایدها نبایدهامصرف زیاد هل برای روده ها مضر است. برای رفع این اشكال باید آنرا با كتیرا خورد.

هل سیاه

 

مشخصات

هل باد (نام های دیگر: هل قراب، هل سیاه، قاقله کبار ) با نام علمی Black cardamom، میوه گیاهی است علفی چند ساله مشابه هل سبز می روید این میوه دارای کیسه ای به شکل مثلث مختلف الاضلاع طول آن در حدود شصت تا سی میلی متر قطر آن پانزده تا ده میلیمتر است هنگامی که خشک شود باز می گردد دانه های آن بیرون می ریزد. در هر دانه هل دوازده دانه نامنظم به رنگ قهوه ای با بوئی معطر شیرین مزه وجود دارد هل قراب در سیلان هندوستان و مالزی کشت می گردد. هل باد طبیعت گرم و خشک دارد.

خواص

•مسکن درد دندان: برای دندان درد پنج گرم مغز آن را نرم کرده با یک فنجان آبجوش دم کرده در دهان قرقره کنید.

• زخم معده: برای ترمیم زخم معده پنج گرم مغز دانه را نرم سائیده با یک فنجان آبجوش دم کرده بنوشید این دستور را به مدت چهل ورز صبح ادامه دهید قوت قلب، معده و اعصاب می گردد.

• درد معده: برای تسکین درد معده سه گرم مغز دانه را با سه گرم بسباسه دم کرده صاف کرده آن را بنوشید.

• ضد تهوع: چنانچه حال تهوع شدید دارید سه گرم مغز دانه را با سه گرم مصطکی نرم سائیده در یک لیوان آب انار شیرین حل کرده بنوشید.

• مسکن قولنج: دم کرده آن با جدوا هر کدام سه گرم برای درد قولنج مفید است بعد از غذا میل گردد.

• درد گوش: دم کرده پنج گرم آن را با یک لیوان دم کرده جرعه جرعه بنوشید گوش دردرا برطرف می گرداند.

• آرامبخش اعصاب: دم کرده پنج گرم آن را در مواقع خستگی و بعد از کار روزانه آرامبخش بوده و می توان همراه با چای نیز استفاده کرد.

• بوی دهان، بوی عرق بدن: در صورتی که عرق بدبویی دارید یا دهان شما بوی خوبی نمی دهد، پنج گرم آن را (با غلافش) به صورت چای دم کنید و در طول یک روز به مرور بنوشید.

• دانه هل تقویت کننده معده، ضد نفخ و بادشکن است؛ در ضمن به هضم غذا نیز کمک می کند.

• از هل به عنوان دارو برای معالجه سرفه، سرماخوردگی و تب استفاده می کنند. • مصرف هل برای رفع سردرد و کاهش حملات بیماری صرع نیز توصیه می شود.

هلیله زرد

 

مشخصات

میوه آن تخم مرغی شکل و به رنگ زرد است و تازه آن به اندازه یک زردآلو است و خشک آن مانند زردآلوی خشک شده است که هسته در آن قرار دارد. هنگام مصرف باید آن را شکست و هسته آن را دور انداخت و پوست و گوشت آن را مصرف کرد. طبیعت آن سرد و خشک است.

خواص
طبع آن سرد و خشک است. مقوی حواس پنجگانه می باشد. برای درمان جذام مفید است. برای سُستی چشم و آبریزش آن به چشم بکشید. مسهل صفرا و بلغم: پوست آن را در آبغوره خیس کرده صاف کنید روزی ۲ قاشق میل شود. تقویت کننده معده با قند کوبیده صبح میل شود. مقوی اعصاب و تقویت حواس می باشد. دفع کننده اخلاط مضر و غلیظ می باشد. ضد نقرس و اسید اوریک می باشد. مفید برای ورم طحال است. برای پادرد و کمردرد خوب است. کسانی که تب دارند مصرف نکنند. برای زیاد شدن نور چشم و تقویت بینایی: صبر زرد، کندر، هلیله زرد و مسطکی از هر کدام ۱۰ گرم مخلوط کرده بعد از غذای ناهار و شام یک گرم میل شود. برای درمان چشم درد از داروی شماره ۱۳ استفاده کنید. برای تسکین درد بواسیر، هلیله زرد، سورنجان و صمغ زرد از هر کدام ۱۵ گرم آسیاب کرده سپس بعد از ناهار و شام یک گرم میل شود. برای درمان دل پیچه ۵ گرم هلیله زرد را در آب جوش خیس کرده صبح ناشتا به مدت ۲ روز میل شود. برای رفع ترشی معده بالای غذا کمی میل شود.

هلیله سیاه

 

مشخصات

هلیله سیاه، گیاهی است معروف به اکسیر طول عمر که بومی کشور هند است و برای درمان بیماری های متعدد از آن استفاده می شود. طبیعت هلیله سیاه گرم و خشك است.

خواص

هلیله سیاه تقویت كننده حافظه می باشد. برای برطرف کردن سیاهی دور چشم موثر بوده و مانع از سفید شدن مو می شود. همچنین این گیاه ملینی بسیارقوی است.
بایدها ونبایدهامصرف زیاد آن باعث زردی چهره و تورم غدد لنفاوی می گردد.

هندوانه ابوجهل

 

مشخصات

شپله یا هندوانه کوهی یا کاپاریس یا شپله یا هندوانه ابوجهل یا گلک که یکی از گیاهان داروئی و خوراکی طبیعت پلدشت است. بالا بردن مقاومت بدن در برابر سرماخوردگی ، خاصیت ضد نفخ، تحریک و تقویت کبد و ضد عفونی کردن کلیه از جمله خواص داروئی هندوانه کوهی است. گیاهی علفی، چند ساله، دارای ساقه خوابیده یا بالا رونده و پوشیده از تار است. برگ های آن متناوب منقسم، لوب های متعدد دندانه دار پوشیده از تار و دارای ظاهری به رنگ مایل به سفید در سطح تحتانی پهنک است. از کناره برگهای آن پیچکهایی خارج می شود که موجبات اتصال گیاه را به تکیه گاه فراهم می سازد. گل های آن دارای وضع منفرد و بر دو نوع نر و ماده بر روی یک پایه است. گل نر آن دارای جامی به رنگ زرد نارنجی و متصل از راه قاعده به کاسه گل است.

خواص
میوه این گیاه دارای خاصیت مسهل قوی است. در موارد ضعف اعما ل روده، فلج ناحیه امعا و احشا آب آوردن انساج و بیماری های کبد به کار می رود. از خواص مهم دیگر این گیاه، اثر ضد ویروسی، میکروبی وضد سرطان آن است. نتایج تحقیقات حاکی از آن است که عصاره تام گیاه هندوانه ابوجهل ممکن است برای مهار رشد و از بین بردن برخی از سلول های سرطانی نظیر حنجره، مؤثر باشد. تحقیقات اخیر نشانگر آن است که مصرف گیاه هندوانه ابوجهل همراه با اشعه رادیو اکتیو دارای اثرات متوقف کنندگی در رشد تومورهای سرطانی می باشد. گفتنی است، اخیراً نیز پودر گیاه هندوانه ابوجهل به عنوان ترکیب درمان کننده بیماری های قند و دیابت مصرف می شود.