دلک چیست؟

در پاسخ به سؤال «دلک چیست؟» باید گفت که ماساژ درمانی از جمله شایع‌ترین اَشکال درمانی در طب مکمل است که روز به روز در جهان گسترش می‌یابد. در پزشکی ایرانی حرکت(ورزش و ماساژ دلک) از اصول شش‌گانه‌ی حفظ تندرستی محسوب شده و آگاهی از فواید و چگونگی انجام آن  باعث رواج آن به صورت یک فرهنگ بهداشتی در بین ایرانی‌ها و متداول شدن دلاکی و ماساژ با سنگ پا در حمام‌های ایرانی شد. البته کلام بزرگان دینی نیز در توسعه‌ی این امر دخیل بوده است. در رساله‌ی دلاکیه در ابتدای شمارش منافع مشت و مال این حدیث شریف آورده می‌شود که «اگر بگویند مالش مرده را زنده کند، بعید نیست.»

معنا و مفهوم دلک چیست؟

دلک در لغت به معنی مالش است و در مجموع به معنای دست‌ورزی بر روی ماهیچه‌ها، رگ‌های خونی، مفاصل و بافت‌های نرم بدن با حرکات حرفه‌ای، هدفمند و با هدف درمان عضوی مشخص است که دلاک یا درمان‌گر بر روی بدن شخص بیمار یا خسته انجام می‌دهد. نظر به اهمیت جریان حرکت مواد در پزشکی ایرانی، توصیه می‌شود که ماساژ از جانب عضوهای برتر به سمت اعضای پست‌تر باشد و همیشه دست از بالا به پایین بدن کشیده شود.
دلک باید ابتدا ملایم و به تدریج بر اساس هدف درمانی شدید و قوی شود. دلک را می‌توان با روغن یا بدون روغن‌مالی انجام داد. روغن‌مالی جریان حرکت دست روی بدن را آسان می‌کند.
روغن‌مالی باید در جهات مختلف از بالا به پایین، پایین به بالا، به صورت مورب و یا عرضی در تمام جهات مختلف باشد تا منافذ پوست باز شوند. در هنگام دلک، باید به زمان، اعتدال دما و مکان توجه کرد. دما نباید بیش از حد باشد. هوا نباید سرد یا گرم باشد که گرمای زیاد باعث دفع بیش از  حد و سرما مانع از دفع مواید زائد می‌شود.

دلک باید ابتدا ملایم و به تدریج بر اساس هدف درمانی شدید و قوی شود. دلک را می‌توان با روغن یا بدون روغن‌مالی انجام داد. روغن‌مالی جریان حرکت دست روی بدن را آسان می‌کند.

دلک یا حرکتی که توسط فرد دیگر بر روی اعضا انجام می‌شود بر اساس شدت، سرعت و مدت متفاوت است. دلک نرم، به صورت آهسته و کوتاه یعنی ماساژ تا حدی که پوست شروع به قرمز شدن می‌کند، باعث نرمی و شل شدن بدن، باز شدن منافذ پوستی و بالندگی اعضا می‌شود. با افزایش سرعت، قدرت و زمان مشت و مال در حد اعتدال گرمای بیشتری اعمال می‌شود و ماهیچه‌ها سفت و قوی‌تر می‌شوند. اما وقتی شدت، سرعت و مدت ماساژ از حد اعتدال می‌گذرد یعنی زمانی که بالندگی اعضا رو به کاهش می‌رود، تحلیل شروع می‌شود و کم کم لاغری و سردی بر عضو غلبه می‌کند. انواع مختلف دلک عبارت‌اند از:

  • دلک قوی و صلب: در این روش با مالش قوی و عمیق به تقویت و سفتی عضو کمک می‌شود.
  • دلک نرم: باعث تخلخل یا افزایش حجم، جذب رطوبت و نرمی عضو می‌شود
  • دلک معتدل: با ایجاد حرارت متعادل در عضو به جذب مواد به سمت عضو کمک می‌کند و چون قدرت تحلیل زیادی ندارد، باعث چاقی موضعی می‌شود.
  • دلک کثیر: این دلک طولانی‌مدت، باعث تحلیل زیاد و لاغری موضعی می‌شود.
  • دلک خشن: در این روش ماساژ با پارچه‌ای خشن(پارچه پشمی) انجام می‌شود تا هم رطوبت تحلیل رود و هم خون زیادی به موضع جذب شود. اگر این ماساژ تا زمان بروز سرخی در عضو ادامه یابد، احتمالاً سبب سفتی و بزرگی عضو شود. اما ادامه‌ی ماساژ بعد از این مرحله با تحلیل عضو همراه خواهد بود.

در طب ایرانی، کمیت، کیفیت و ناحیه‌ی دلک بسته به هدف درمانی مشخص می‌شود. کسلی و یا در عوارض پوستی مانند بهق و کلف(لک‌های پوستی)، دلک کل بدن با قدرت، برای مشکلات عمومی مانند خستگی، سرعت و مدت متوسط و نه بسیار شدید و طولانی و نه خیلی نرم و آهسته توصیه می‌شود. این مشت و مال در تقویت اشتها و رفع عرق جوش و خارش بدن نیز مفید است. در مقابل در مواردی که درمان متمرکز بر یک عضو است و یا زمانی که ماده یا ریح غلیظی در عضوی خاص تجمع کرده یا سردی موضعی عارض شده است، دلک موضعی در مناطق مرتبط با ناحیه‌ی درگیری توصیه می‌شود. سید اسماعیل جرجانی ماساژ کل بدن را یکی از پایه‌های درمان در انواع خستگی‌ها عنوان می‌کند.

 

فواید دلک چیست؟

از فواید دلک می‌توان به بهبود جذب و دفع مواد، تقویت اعضا، سفتی وترها و عضلات، نرمی اندام و باز شدن گره اعضا، افزایش قدرت مقابله با آفت‌ها، تحلیل ماده‌ی غلیظ در یک عضو اشاره کرد. طبق برخی مطالعات، دلک به کاهش دردهایی مثل سردرد، کمردرد، دردهای ارتوپدی و درد سائیدگی مفاصل، درد حاملگی و زایمان، سرطان، بهبود کمیت و کیفیت خواب، کاهش استرس، افسردگی و اضطراب کمک می‌کند. همچنین باعث جذب ماده از بالا به پایین بدن(منحرف ساختن گردش مواد به سمت پایین بدن) می‌شود. چاقی و لاغری موضعی را اصلاح می‌کند. از دیگر فواید دلک که حاصل نتایج تحقیقات علمی است، کاهش کشیدگی عضلانی، افزایش قابلیت تحرک بافت نرم و افزایش دامنه‌ی حرکت بدون درد است. جریان لنف و خون را بهبود می‌بخشد، مجاری تنفسی را پاکسازی می‌کند و خستگی را کاهش می‌دهد.

دلک را نباید در زمان پری شکم و گرسنگی انجام داد. همچنین، زمانی که مواد مضر زیادی در بدن جریان دارند، دلک مضر است؛ چرا که دلک ملایم باعث متحرک شدن این مواد بدون تحلیل آن‌ها می‌شود.

عوارض دلک چیست؟

هدف اصلی ماساژ رفع خستگی و کمک به بهبود عملکرد بدن است؛ بنابراین مدت ماساژ نباید قدری باشد که باعث خستگی و تألم فرد شود. دلک را نباید در زمان پری شکم و گرسنگی انجام داد. همچنین زمانی که مواد مضر زیادی در بدن جریان دارند، دلک مضر است؛ چرا که دلک ملایم باعث متحرک شدن این مواد بدون تحلیل آن‌ها می‌شود. از طرفی دلک در عضوی که دچار ضعف ناشی از بیماری است نباید شدید باشد چون باعث درد و ناراحتی می‌شود. افرادی که دارای مشکلات انعقادی خون هستند یا کسانی که باید به دلیلی از داروهای ضد انعقاد مانند وارفارین استفاده کنند، نباید به صورت عمقی و خشن دلک داده شوند. عوارض دلک در اینگونه افراد این است که ممکن است باعث ایجاد خونریزی‌های زیرجلدی یا حتی داخل عضله شود و برای بیمار مشکل ایجاد کند. همچنین در مواردی که لختگی خون وجود دارد، دلک خشن می‌تواند بسیار خطرناک باشد. از عوارض دلک برای کسانی که به دلیلی در عروق پایشان لخته خون ایجاد می‌شود این است که می‌تواند باعث به حرکت واداشتن لخته در عروق شود. همچنین دلک خشن روی واریس‌ها، وریدها و سیاهرگ‌هایی که بیش از حد متورم هستند و از زیر پوست برجسته شده‌اند، قطعاً می‌تواند باعث تحریک آن‌ها و ایجاد مشکلات شود. به همین خاطر، ماساژ درمانی در طب ایرانی نیازمند نظارت فردی متخصص و شناخت وضعیت بدن و بیماری‌های فرد است.

دیدگاه خود را بنویسید:

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

فوتر سایت