فصد چیست؟

تاریخچه، فواید و عوارض فصد

در حالی که فصد در گذشته به صورتی وحشتناک و زیان‌بار به کار برده می‌شد و مردم قدیم تصور می‌کردند خود فصد و خون‌گیری شفابخش است، امروزه در درجه‌ی اول از برداشت خون برای تست و یا درمان تعدادی از بیماری‌ها استفاده می‌شود. همچنین فلبوموتیست‌ها از گرفتن خون برای استفاده در انتقال خون و آزمایش‌های نجات جان انسان استفاده می‌کنند. در عصر مدرن، فصد به جز در برخی موارد بیماری‌های بسیار نادر انجام نمی‌شود. امروزه فصد یک علم به حساب می‌آید بنابراین، فرد باید آموزش رسمی یا گواهینامه‌ی معتبر مربوط به فصد را به منظور انجام وظایف مربوط به خون دریافت کند. علاوه ‌بر این، در حال حاضر فصد درمانی تنها در محیط‌های امن مانند بیمارستان‌ها، مطلب‌های و کلینیک‌های پزشکی انجام می‌شود. در این مقاله سؤالات زیر را مورد بررسی قرار می‌دهیم:

  • فصد چیست؟
  • تاریخچه فصد به چه دورانی باز می‌گردد؟
  • آیا فصد فوایدی دارد؟
  • خطرات و عوارض جانبی فصد چیست؟

فصد چیست؟

فصد دارای یک تعریف ساده است و اغلب در طب سنتی به عمل سوراخ کردن و یا باز کردن یک دیواره‌ی رگ به عنوان ابزاری برای تزریق مایعات یا برداشت خون گفته می‌شود. با این حال استفاده‌ی اولیه از این اصطلاح، به یک روش شناخته شده تحت عنوان خون‌گیری و حجامت اشاره دارد. اگرچه در حال حاضر بسیاری افراد استفاده از این روش را مفید نمی‌دانند اما باعث ایجاد روشی شده است که در بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های سراسر جهان انجام می‌شود. امروزه فلبوتومیست‌ها از این روش برای تزریق دارو در داخل رگ‌های وریدی و همچنین گرفتن خون با اهداف تشخیص بیماری یا مشکلات دیگر استفاده می‌کنند.

 

تاریخچه فصد

اولین اشکال استفاده از فصد به دوران تمدن مصر باستان، فرهنگ یونان و روم باستان باز می‌گردد. در دوران باستان، تخلیه‌ی خون یکی از روش‌های مؤثر درمانی برای بسیاری از بیماری‌ها به شمار می‌رفت و اغلب با استفاده از یک نیشتر انجام می‌شد. مصریان، یونانیان و رومیان از فصد برای خلاص شدن بدن انسان از شر و بین‌النهرینی‌ها و مایاها از آن برای مقاصد تشریفاتی استفاده می‌کردند.
یونانیان در قرن پنجم بودند که تلاش کردند فصد به عنوان یک روش پزشکی و درمانی واقعی شناخته شود و باعث شد که در دیگر مناطق متمدن نیز گسترش یابد.
تاریخ اولیه‌ی ورود فصد به آمریکا به قرن هجدهم باز می‌گردد که مسافران استفاده از این روش را به این کشور اشاعه دادند. در این دوران، معمولاً از ابزارهای نوک‌تیزی استفاده می‌شد که در رگ‌های قسمت‌های مختلف بدن فرو می‌کردند و حداکثر چهار پیمانه‌ی نیم لیتری خون را خارج می‌کردند. با گذشت زمان، ابزارهای دیگر در تلاش برای بهبود تکنیک توسعه داده شد. فصد تقریباً صدها سال در آمریکا مورد استفاده قرار گرفت و بعداً به دلیل آشکار شدن عوارض و ضررهای آن کمتر استفاده می‌شد. یک مثال معروف؛ جورج واشنگتن است که در سال ۱۷۹۹ پس از دریافت یک درمان که ۹ پیمانه نیم لیتری خون از او گرفته شد، فوت کرد.
اگرچه فصد یا خون‌گیری در نهایت مضر شناخته شد؛ اما هنوز هم برای درمان تعداد کمی از بیماری‌ها مثل هموکروماتوز استفاده می‌شود. با این حال، این روش در طول دوران تغییر و تکامل یافته و اکنون برای انجام آن از یک سوزن کوچک جراحی برای خروج خون و یا تزریق مایعات استفاده می‌شود. فصد هر روزه برای تشخیص مشکلات مربوط به سلامت بدن و تزریق دارو به درون سیاهرگ استفاده می‌شود. همچنین از آن برای نجات جان بیماران با انتقال خون به کار می‌رود. امروزه، متخصصان آموزش دیده که فلبوتومیست نامیده می‌شوند، برداشت خون در کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها در سراسر جهان را انجام می‌دهند.
تاریخچه فصد یک داستان جالب است زیرا به طب مدرن یک ابزار ارزشمند برای تشخیص و درمان بیماری‌ها داده است.

امروزه فلبوتومیست‌ها از فصد برای تزریق دارو در داخل رگ‌های وریدی و همچنین گرفتن خون با اهداف تشخیص بیماری یا مشکلات دیگر استفاده می‌کنند.

فواید فصد چیست؟

فواید خاصی در خون‌گیری یا برداشتن خون وجود دارد. برخی افراد به طور منظم تحت این روش به منظور حفظ سلامتی خون می‌دهند. عده‌ای دیگر نیز از این روش به عنوان بخشی از یک کمپین بانک خون برای سازمان‌های مختلف برای حمایت از بیمار انجام می‌دهند. جدای از اینکه هدف کلی استفاده از فصد چیست این روش درمانی، فواید و ارزش‌های پزشکی بسیار خاصی دارد. در زیر به برخی از فواید فصد اشاره می‌کنیم:

  • درمان بیماری‌های خاص

از جمله فواید فصد کمک به بهبود و درمان برخی از بیماری‌ها است. چندین بیماری وجود دارد که به اختلالات خاص در خون منجر می‌شوند. برای مثال، بیماری‌هایی مانند هموکروماتوز و پلی سیتمی را می‌توان با فصد درمانی معالجه کرد. با تغییر موقت ترکیب خون، علائم این بیماری در بیماران مبتلا به این بیماری‌ها بهبود می‌یابد.

  • متعادل کردن سطح آهن در بدن

یکی از فواید فصد این است که سطح آهن در بدن را تنظیم و متعادل می‌کند. آهن بیش از حد در خون ممکن است باعث علائمی مانند خستگی، ضعف و حتی نارسایی قلبی شود. اگر این وضعیت با فصد درمان نشود، آهن اضافی در نهایت باعث ایجاد مشکلاتی در کبد، لوزالمعده و مشکلات تناسلی می‌شود.

یکی از فواید فصد این است که سطح آهن در بدن را تنظیم و متعادل می‌کند. آهن بیش از حد در خون ممکن است باعث علائمی مانند خستگی، ضعف و حتی نارسایی قلبی شود. اگر این وضعیت با فصد درمان نشود، آهن اضافی در نهایت باعث ایجاد مشکلاتی در کبد، لوزالمعده و مشکلات تناسلی می‌شود.

  • بهبود سلامت کلی بدن

گزارش‌های حاصل از افرادی که به طور منظم فصد انجام می‌دهند، نشان می‌دهد که آن‌ها پس از فصد درمانی احساس شادابی و سلامتی بیشتری را تجربه می‌کنند که به نظر می‌رسد به دلیل حذف سموم غیرضروری انباشته شده، چربی اضافی از بدن است.

  • پاک کردن هر دو غدد لنفاوی و دستگاه گردش خون

فصد درمان خوبی برای برخی از بیماران و به خصوص افرادی است که از فشار خون بالا رنج می‌برند. یک مطالعه‌ی بریتانیایی نشان داد که فصد درمانی باعث کاهش چشمگیر سطوح فشار خون و کلسترول زیاد بدن می‌شود.

  • تحریک مغز استخوان به تولید سلول‌های خون جوان و تازه

اگر بیمار تحت درمانی مانند شیمی درمانی است که با مواد شیمیایی همراه است، سلول‌های قرمز خون تولید شده ممکن است کمتر از حد معمول شود. با وادار کردن بدن به تولید سلول‌های قرمز خون جدید از طریق فصد، بدن یک فرصتی برای تولید سلول‌های سالم پیدا می‌کند.

 

عوارض فصد چیست؟

اگرچه عوارض فصد کم و شدت آن‌ها ضعیف است و در کل یک روش ایمن است، اما هنوز هم اتفاقات نادر جدی مانند آسیب به عصب، واکنش وازوواگال و عفونت در این روش مشاهده می‌شود. کارکنان پزشکی که فلبوتومی یا فصد را انجام می‌دهند باید از اختلالات کارکردی ناشی از این عوارض آگاه باشند و به درستی برای درمان عوارض آن آموزش ببینند.
آسیب عصبی عارضه‌ای که فلبوتومیست‌ها باید درباره‌ی آن بسیار احتیاط کنند. این عارضه گاهی اوقات باعث اختلال حرکتی دائمی و اختلال عملکرد عصب حسی بازوها و دستان می‌شود. انتخاب رگ مناسب و روش دقیق رگ‌گیری نیاز است. واکنش وازوواگال یکی از عوارض فصد است که باعث افت فشار خون، رنگ‌پریدگی و غش است.
عفونت از دیگر عوارض نادر ولی جدی فصد است. هماتوم، آلرژی، تنفس عمیق و سریع، آمبولی هوا، کم خونی و ترومبوز از دیگر عوارض فصد است که گاهی اوقات در افراد مشاهده می‌شود. در نهایت، کادر پزشکی باید بدانند که ارتباط صمیمانه با بیماران هنگام فصد ضروری است و تلاش‌ها برای آگاه کردن آن‌ها از امکان بروز این عوارض جانبی در محیط‌های پزشکی فعلی لازم است.

 

منابع:

https://www.phlebotomyguide.org

https://www.ncbi.nlm.nih.gov

https://phlebotomycoach.com

http://www.phlebotomisttrainingcenter.com

دیدگاه خود را بنویسید:

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

فوتر سایت